24 Μαρ 2009

Ποιος είναι Έλληνας;


Το πρώτο επαναστατικό Σύνταγμα, αυτό που ψηφίστηκε το 1822 (έτος Α' της Ανεξαρτησίας) στην Επίδαυρο και ξεκινά με τη συγκινητική διατύπωση «Το Ελληνικόν έθνος [...] κηρύττει σήμερον δια των νομίμων Παραστατών του, [...] ‘την Πολιτικήν αυτού ύπαρξιν και ανεξαρτησίαν’.», αναφέρει:
«Όσοι αυτόχθονες κάτοικοι της Επικρατείας της Ελλάδος πιστεύουσιν εις Χριστόν, εισίν Έλληνες, και απολαμβάνουσιν άνευ τινός διαφοράς όλων των πολιτικών δικαιωμάτων. [...]
Όσοι έξωθεν ελθόντες κατοικήσωσιν ή παροικήσωσιν εις την Επικράτειαν της Ελλάδος, εισίν όμοιοι με τους αυτόχθονας κατοίκους ενώπιον των Νόμων.
Η Διοίκησις θέλει φροντίσει να εκδώση προσεχώς νόμον περί πολιτογραφήσεως των ξένων, όσοι έχουσι την επιθυμίαν να γίνωσιν Έλληνες.»
Το αναθεωρημένο Σύνταγμα του Άστρους (1823), και ακόμα περισσότερο αυτό της Τροιζήνας (1827), μπαίνουν σε περισσότερες λεπτομέρειες, και ορίζουν ουσιαστικά ότι όποιος ξένος επιθυμεί να πολιτογραφηθεί Έλληνας μπορεί με έναν απλό σχετικά τρόπο να το πράξει. Επομένως, μπορούμε νόμιμα να θεωρήσουμε ότι η αρχική αναφορά σε όσους «πιστεύουσιν εις Χριστόν» (σημειωτέον αυτό περιλαμβάνει τους Χριστιανούς όλων των δογμάτων) χρησιμεύει απλώς για τον διαχωρισμό μεταξύ της πολιτικής κοινότητας που επιχειρείται να δημιουργηθεί και αυτών σε πείσμα των οποίων, με την Επανάσταση, δημιουργείται (δηλαδή των μουσουλμάνων Οθωμανών) – ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία εκείνης της εποχής ο βασικός διαχωρισμός μεταξύ των υπηκόων βασιζόταν στη θρησκεία. Επομένως, στην ουσία όποιος αποδεχόταν τους όρους της πολιτικής κοινότητας – χαρακτηριστικό είναι ότι γίνονταν αμέσως Έλληνες πολίτες όσοι πολεμούσαν στην Επανάσταση, ανεξαρτήτως καταγωγής – μπορούσε να πολιτογραφηθεί Έλληνας.

Σήμερα, σχεδόν δύο αιώνες μετά, ποια είναι η κατάσταση; Δύο ζητήματα έχουν πέσει στην αντίληψή μου: από τη μία, τα πολιτικά κόμματα συζητάνε το θέμα του δικαιώματος ψήφου των απόδημων Ελλήνων (βλ. για παράδειγμα εδώ). Δεν έχω καταφέρει να βρω αρκετές πληροφορίες για να καταλάβω το εξής: ως απόδημοι Έλληνες που θα μπορούν να ψηφίζουν από το εξωτερικό νοούνται όσοι βρίσκονται για μερικά χρόνια εκτός των ελληνικών συνόρων, και άρα λογικό είναι να μπορούν να ψηφίζουν μέσω των κατά τόπους ελληνικών προξενείων; Ή δικαίωμα ψήφου θα αποκτήσουν και οι κατά τόπους ελληνικές «κοινότητες» του εξωτερικού, πολλά από τα μέλη των οποίων έχουν χάσει την επαφή τους με την ελληνική πραγματικότητα και πιθανόν να μη μιλάνε ούτε ελληνικά;
Το άλλο ζήτημα είναι αυτό της πολιτογράφησης ξένων στην καταγωγή που κατοικούν χρόνια στην Ελλάδα ή έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα από ξένους γονείς. Εδώ είναι γνωστό ότι η Ελλάδα μέχρι στιγμής δεν έχει καταφέρει να συμβαδίσει με την πραγματικότητα της μετανάστευσης. Ενώ δηλαδή υπάρχουν μετανάστες στην Ελλάδα ήδη από τη δεκαετία του ’80 (κυρίως από αφρικανικές χώρες εκείνη την εποχή, αν δεν κάνω λάθος), κι ακόμα περισσότερο από τη δεκαετία του ’90 και μετά, για να μην αναφέρουμε τους πρόσφυγες από γειτονικές χώρες (Τουρκία, Μέση Ανατολή) που ζουν πια χρόνια στην Ελλάδα, είναι σχεδόν αδύνατο γι’αυτούς του ανθρώπους, κι ακόμα και για τα γεννημένα στην Ελλάδα παιδιά τους, όσο κι αν νιώθουν Έλληνες περισσότερο απ’ότιδήποτε άλλο, να πολιτογραφηθούν Έλληνες. Κάτι τέτοιο καθίσταται δυνατό μόνο όταν αποδεικνύεται μια σχέση καταγωγής, για όσους δηλαδή θεωρούνται «Έλληνες το γένος» (Πόντιοι, Βορειοηπειρώτες).

Η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (της οποίας την ύπαρξη ομολογώ ότι πρόσφατα έμαθα - η ιστοσελίδα της εδώ) παρουσιάζει αυτή την Πέμπτη τις προτάσεις της για «ένα νέο δίκαιο της ιθαγένειας» (αίθουσα εκδηλώσεων ΕΣΗΕΑ, 18.30). Στην ιστοσελίδα της Ένωσης υπάρχουν, εκτός από την πρόσκληση, περίληψη της αιτιολογικής έκθεσης και «δέκα σημεία» σχετικά με τον νέο Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας. Έχει ενδιαφέρον να δούμε τι ακριβώς προτείνουν!

3 σχόλια:

Кроткая είπε...

Κουπέπι, απόδημο ο νόμος θεωρεί όποιον κάνει δήλωση μονίμου κατοίκου εξωτερικού στο προξενείο. Βέβαια, λόγω ελεύθερης διακίνησης εντός ΕΕ, το πράγμα είναι λίγο πιο χαλαρό για όσους μένουν στην ΕΕ. Εγώ πχ δεν έχω κάνει τέτοια δήλωση, αλλά θα με ενδιέφερε να ψηφίζω ως απόδημη.

Τώρα, για τα άλλα, άλλες εποχές τότε. Τότε θέλαμε να πολιτογραφήσουμε κόσμο, τώρα είμαστε ανώτεροι από όλους!

barel είπε...

Χρόνια Πολλά σε όλους μας.

k2 είπε...

@ krotkaya
Αυτό ακριβώς: άλλες εποχές. Τότε το ουσιαστικό ήταν η συμμετοχή στην πολιτική κοινότητα και τις αξίες της. Τώρα το ελληνικό κράτος θεωρεί ότι είτε έχεις τις "εθνικές" αξίες επειδή γεννήθηκες από Έλληνες γονείς, είτε δεν θα τις αποκτήσεις ποτέ... δηλαδή, αυτά που έγραφες κι εσύ σχετικά με τη σημαία και τους "ξένους" μαθητές...

@ barel
Χρόνια πολλά! Και σε όσους γιορτάζουν και τη θρησκευτική γιορτή της ημέρας και για την Επανάσταση! Όσο κι αν μου τη δίνουν οι διάφοροι μύθοι (τύπου κρυφού σχολειού) με τους οποίους την έχουν φορτώσει, η Επανάσταση και η ανακήρυξη της ελευθερίας ενός (πολιτικού) έθνους με συγκινεί.