12 Σεπ 2009

Η τηλεοράση ως ψυχοθεραπεία;

Μέσα στην καλοκαιρινή τεμπελιά (αν κι έχω ένα σωρό πράγματα να κάνω, άλλο που δεν τα κάνω...), πέρασα μερικές ώρες κάνοντας ζάπινγκ και ανακάλυψα ένα νέο είδος τηλεοπτικών εκπομπών. Ήξερα αυτές τις τηλεοπτικές εκπομπές που παίρνεις τηλέφωνο – ή και εμφανίζεσαι αυτοπροσώπως – για να πεις τον πόνο σου («τα παιδιά μου στην πραγματικότητα δεν είναι του άντρα μου αλλά του κουμπάρου» ∙ «απάτησα τη γυναίκα μου με την κουνιάδα μου» ∙ «ενθάρρυνα την κόρη μου να τα φτιάξει με το γηραιό αφεντικό της γιατί έχει πολλά λεφτά» ∙ «τα έχω με έναν άντρα 15 χρόνια μικρότερό μου και ντρέπομαι την κακούργα κοινωνία»), για να σε σταυρώσει στη συνέχεια το πάνελ («μα δεν σέβεστε καθόλου τον θεσμό της οικογένειας;» ∙ «δεν σκεφτήκατε τα ανήλικα παιδιά σας;» ∙ «τι τον θέλατε τον μικρό; Δεν είδατε τι έπαθε η Ιοκάστη;»). Υποτίθεται ότι αυτές οι εκπομπές σού λύνουν το πρόβλημα προσφέροντας ένα είδος δωρεάν ψυχοθεραπείας, στην πραγματικότητα όμως απλώς εκτοξεύουν την τηλεθέαση των καναλιών αναπαράγοντας τα χειρότερα κοινωνικά στερεότυπα και πολλαπλασιάζοντας την κατινιά επ’άπειρον.


Τώρα όμως ανακάλυψα κι ένα άλλο είδος τηλεοπτικής «ψυχοθεραπείας». Διάφορες εκπομπές (νομίζω τις προβάλλει κυρίως ο Σκάι) αμερικάνικες ή βρετανικές (ή και τα δύο, δεν πολυκατάλαβα) σου προτείνουν πώς να ντυθείς και/ή να φερθείς για να γίνεις αυτός που θες να γίνεις... Υπάρχει η πιο απλή εκδοχή αυτών των εκπομπών, στην οποία απλώς «σουλουπώνεται» κάποιος/κάποια που θέλει να δείχνει πιο σέξυ/σοβαρός/μοδάτος με σκοπό να τον προσλάβουν στη δουλειά των ονείρων του ή να κάνει πετυχημένη πρόταση γάμου στη γυναίκα της ζωής του ή οτιδήποτε άλλο. Περνάμε μετά σε λίγο πιο σοβαρές καταστάσεις όπου κάποιος προσπαθεί – χωρίς πλαστικές επεμβάσεις – να δείξει νεότερος και ωραιότερος ∙ εδώ συνήθως έχουμε να κάνουμε με γυναίκες που νιώθουν χοντρές και παρατημένες μετά τη γέννηση του τρίτου ή τέταρτου παιδιού τους, με άντρες που τους παράτησε η σύντροφός τους ή άλλα παρόμοια. Για ακόμα σοβαρότερες περιπτώσεις, υπάρχει μια εκπομπή που παίρνει δείγματα από μια ολόκληρη ομάδα: ανθρώπους που έχουν χωρίσει και δεν ξέρουν πώς να βρουν το νέο ταίρι τους ή χήρους/χήρες που νιώθουν κενοί μετά την απώλεια του/της συντρόφου τους ή γυναίκες που μετά από χρόνια αποφασίζουν να ξαναπιάσουν την καριέρα τους. Στις εκπομπές μαθαίνουμε λοιπόν ποια φούστα να συνδυάσουμε με ποιο πουκάμισο για να μεταμφιεστούμε σε γυναίκες καριέρας ή πώς να κουρέψουμε τα μαλλιά ή τη γενειάδα μας για να γίνουμε σέξυ ή πώς να ψωνίζουμε μόνοι, όταν δεν υπάρχει πια το έτερον ήμισυ να μας καθοδηγεί. Και στο τέλος κάθε επεισοδίου όλοι δηλώνουν καταγοητευμένοι ότι η ζωή τους άλλαξε ριζικά, ότι μπορούν πια να πάρουν τη ζωή τους στα χέρια τους κι ότι ακόμα έχουν ξεπεράσει την κατάθλιψη που τους προκάλεσε ο χωρισμός ή η απώλεια του/της συντρόφου τους.


Κι εδώ αναρωτιέται κανείς: τα κάνει όλα αυτά η σωστή φούστα ή η γραβάτα που συνδυάζεται τέλεια με το σακάκι; Αν αυτοί οι ανθρώποι έχουν όντως προβλήματα, αυτό που τους προσφέρει η εκπομπή – δηλαδή η κατανάλωση, το να ταυτιστούν έστω για μια μέρα με τις φωτογραφίες των περιοδικών ιλουστρασιόν – λύνει πραγματικά το πρόβλημά τους; Μάλλον θα επανεμφανιστεί με το που θα φύγουν οι κάμερες και δεν θα είναι κανείς εκεί να ασχοληθεί μαζί τους ή όταν δεν θα έχουν χρήματα για να αγοράσουν το κατάλληλο μπλουζάκι... Μήπως τελικά οι εκπομπές αυτές κάνουν περισσότερο κακό απ’ό,τι καλό; Κι αν κάνουν κακό ατομικά στον καθένα που συμμετέχει σ’αυτές, μάλλον το κακό πολλαπλασιάζεται επί τον αριθμό των ατόμων που παρακολουθούν τις εκπομπές και πιστεύουν στο μαγικό ραβδί που προσφέρουν.


Αυτό που μας λένε αυτές οι εκπομπές είναι λίγο-πολύ ότι το να πάρεις τη ζωή σου στα χέρια σου και να γίνεις ευτυχισμένος ισούται με το να φορέσεις τα κατάλληλα ρούχα. Υπάρχει πιο επιφανειακή προσέγγιση του ανθρώπου από αυτή;

2 σχόλια:

krotkaya είπε...

τι λες κουπέπι μου!
δε νιώθεις εσύ άλλος άνθρωπος αν καταφέρεις να κρατήσεις μια λουί βουιτόν στα χέρια σου έστω και για 5 λεπτά?

[το ΕΣΡ υπάρχει? είναι φάντασμα? κάνει διακοπές?]

k2 είπε...

@ krotkaya,
αν σου πω ότι τις καλύτερες φάσεις της ζωής μου τις πέρασα όταν είχα 2 τζην και 5 μπλουζάκια, ίσα για ν'αλλάζω, θα το πιστέψεις; Θα το πιστέψεις :)