8 Οκτ 2009

Αντίσταση στην Κωνσταντινούπολη;!

Πλατεία Taksim, μπροστά στο ξενοδοχείο Marmara.

Κι όμως, έτσι φαίνεται! Και φαίνεται επίσης ότι αυτοί που πρωτοστατούν είναι οργανωμένοι: έχουν φτιάξει σχετικό μπλογκ, το Resistanbul (στα τουρκικά Direnistanbul), έχουν γράψει εδώ και καιρό συνθήματα παντού και οργανώνουν τις διαδηλώσεις - οι οποίες δεν είναι βέβαια καθόλου ειρηνικές (με επιθέσεις κυρίως σε τράπεζες και στην αστυνομία)... Υπάρχουν πολλές εικόνες στο ίντερνετ από τις διαδηλώσεις εναντίον του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, που πραγματοποιεί αυτή τη στιγμή τη σύνοδό του στην Κωνσταντινούπολη (βλ. για παράδειγμα την εφημερίδα Radikal εδώ και τον δικτυακό τόπο bianet.org εδώ).

"Η ώρα της εξέγερσης για την Κωνσταντινούπολη".

Όποιος ξέρει έστω και λίγο την Τουρκία ξέρει ότι οι διαδηλώσεις δεν είναι κάτι το αυτονόητο, και μάλιστα στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης. Χρειάζεται άδεια για να οργανωθεί διαδήλωση και η άδεια πάντα δίνεται για κάποιο έρημο σημείο της πόλης. Θυμάμαι τον Μάρτιο του 2003, αντιπολεμική διαδήλωση Κυριακή μεσημέρι σε μια περιοχή που έχει μόνο γραφεία, και άρα τέτοια μέρα και ώρα ήταν εντελώς άδεια. Όλα τα γύρω στενά ήταν αποκλεισμένα από την αστυνομία που, πριν περάσουμε στο σημείο της διαδήλωσης, μας έψαχνε για επικίνδυνα αντικείμενα, σαν να μπαίναμε σε γήπεδο (φαντάζομαι δηλαδή, γιατί σε γήπεδο δεν έχω πάει). Το χειρότερο βέβαια είναι αυτό που πάθαμε με το άλλο κουπέπι τον Ιούνιο του 2004, όταν γινόταν στην Κωνσταντινούπολη η σύνοδος του ΝΑΤΟ. Είχαν πάρει τέτοια μέτρα που είχαν κόψει την πόλη στα δύο και δεν καταφέραμε καν να φτάσουμε στο σημείο της διαδήλωσης – είχε πλάκα αυτή η ιστορία είναι η αλήθεια, αλλά εγώ δεν την περιγράφω καλά. Το θέμα όμως δεν είναι μόνο η καταστολή. Είναι, ακόμα περισσότερο, ότι ο κόσμος δεν είναι συνηθισμένος να αντιδρά δυναμικά. Στις δεκαετίες του ’60 και ’70 υπήρχε πολύ δυναμικό εργατικό και φοιτητικό κίνημα, με διαδηλώσεις, καταλήψεις, ακόμα κι ένοπλες ομάδες (αυτό το τελευταίο ήταν κι η μεγάλη βλακεία του, που του στοίχισε). Έπεσε όμως πάνω του η ταφόπλακα του πραξικοπήματος της 12ης Σεπτεμβρίου 1980, ήρθε κι η απογοήτευση από τις ιδεολογίες, έφαγε κι η Αριστερά τα μούτρα της από μόνη της για διάφορους λόγους... Είναι βέβαια και θέμα μιας εσωτερικευμένης αίσθησης της ιεραρχίας και μιας αίσθησης ότι, έτσι κι αλλιώς, η αντίσταση δεν αποφέρει τίποτα. Αυτό είναι εμφανές ακόμα και στις πιο απλές, καθημερινές καταστάσεις.

Αστυνομικοί (τρομαγμένοι μού φαίνονται...) μπρόστα στο περίφημο (για τον γύρο του και τους δυναμωτικούς χυμούς του) Bambi cafe.

Σε κάτι τέτοια είναι για παράδειγμα που μου την έδιναν οι Τούρκοι συμφοιτητές μου. Σκηνικό από το πανεπιστήμιο: είχαμε ένα μάθημα ηλίθιο και παρωχημένο, αλλά υποχρεωτικό για το μάστερ. Ποτέ μου δεν το χώνεψα, με τη δε καθηγήτρια (που χρησιμοποιούσε την ίδια βιβλιογραφία από τη δεκαετία του ’60!) με ένωνε αμοιβαία αντιπάθεια. Μία μέρα, πριν από το εν λόγω μάθημα, πίνουμε με 5-6 συμφοιτητές τσάι (ναι ναι, le thé réglementaire) στο κυλικείο. Λέμε όλοι τα παράπονά μας από το μάθημα, και κυρίως πόσο παράλογο μας φαίνεται που η καθηγήτρια απαιτεί και παρουσίαση, και εργασία, και τελική εξέταση. Ε, και λέμε, δεν της το λέμε πόσο παράλογο είναι; Λίγες οι πιθανότητες να την πείσουμε βέβαια, αφού κάνει το μάθημα με τον ίδιο τρόπο εδώ και τριάντα χρόνια, αλλά ας προσπαθήσουμε. Έρχεται η ώρα, μπαίνουμε στο μάθημα. Κοιτάζω δεξιά, κοιτάζω αριστερά, μούγγα στη στρούγγα οι συμφοιτηταί... Τι διάολο λέω μέσα μου, αφήνουν εμένα, την ξένη κι άσχετη, που κινδυνεύει να σκοντάψει σε καμιά υποτακτική ή κάναν υποθετικό λόγο (δύσκολοι οι ρημαδιασμένοι στα τουρκικά!) και να πει άλλα αντί άλλων; Παρόλα αυτά, «παίρνω το κουράγιο μου στα δυο μου χέρια» κατά την τόσο παραστατική έκφραση του Marc Bloch, και «βγάζω τη φακή» όπως λέει η τουρκική έκφραση, δηλαδή το ξεφουρνίζω. Η καθηγήτρια ανένδοτη: όχι, λέει, έτσι είναι το μάθημα κι έτσι θα συνεχίσει. Κοιτάζω δεξιά, κοιτάζω αριστερά, μούγγα στη στρούγγα οι συμφοιτηταί... Δεν φτάνει που άφησαν εμένα να βγάλω το φίδι από την τρύπα, τα κάστανα από τη φωτιά κι άλλα τέτοια παραστατικά, δεν το άνοιξαν το στοματάκι τους να πουν μια κουβέντα! Πρέπει να με πέρασε και για τρελή δηλαδή η καθηγήτρια, γιατί φάνηκε σαν να ήμουν εγώ η μόνη που είχε αντιρρήσεις!

"Να ψοφήσει ο Κενάν Εβρέν" (αρχηγός των πραξικοπηματιών το '80, εφάμιλλος του Πινοσέτ).

Και αναρωτιέμαι: τι θα γινόταν στην Ελλάδα, σε παρόμοια περίπτωση; Κι όχι μόνο σε πανεπιστήμιο, αλλά ακόμα και στο λύκειο ή στο γυμνάσιο (για να μην πω και στο δημοτικό): λίγοι ήταν οι δύσμοιροι καθηγητές που, επειδή τους είχαμε πάρει τον αέρα, δεινοπαθούσαν για να μας πείσουν να γράψουμε ένα διαγώνισμα;
Οι συμφοιτητές μου στην Τουρκία είναι βέβαια ολόκληρο κεφάλαιο...



4 σχόλια:

dytistonniptiron είπε...

Και όμως εγώ έχω δει παρόμοιες καταστάσεις και στο ελληνικό πανεπιστήμιο. Όχι στη δική μου τη γενιά, αλλά στην επόμενη (αυτούς που μπήκαν γύρω στο '94-'95).
Κατά τα άλλα, τον Ιούνιο φωτογράφισα ένα σύνθημα στα ελληνικά, "Προσεχώς εξέγερση". Στο Tünel, Asmalı Mescid sokağı.

Кроткая είπε...

Α, να με συμπαθάς Δύτη μου, αλλά εμείς που μπήκαμε το 94/95, μια χαρά δυναμικοί είμαστε!
Τόσες καταλήψεις κάναμε! Τόσους καθηγητές στριμώξαμε!
Τους επόμενους να δεις να φρίξεις!

Κουπέπει, νομίζω πως δεν είναι θέμα χώρας, αλλά θέμα γενιών και εποχών. Όσο περνάνε τα χρόνια, τόσο χειρότερα -σαν κατι γιαγιάδες μιλάω τώρα, αλλά έτσι είναι...

dytistonniptiron είπε...

Κρότκαγια, "τους επόμενους να δεις να φρίξεις", ε; Όπως ακριβώς έγραψα κι εγώ. Που σημαίνει, δεν αλλάζουν οι γενιές, εμείς γερνάμε. Γαμώτο.

k2 είπε...

Χμμμ... Δεν ήθελα να πω τίποτα απόλυτο, αλλά πιστεύω ότι σ'ένα βαθμό είναι ΚΑΙ θέμα νοοτροπίας που έχει να κάνει με τη χώρα. Στην Ελλάδα γίνονται και μεγάλες πορείες (φοιτητών, εργαζόμενων...) και καταλήψεις.

Και σταματήστε καλέ το μνημόσυνο! :) Δεν γεράσαμε ακόμα!

Δύτη, πέρσι τον Δεκέμβρη είχα ήδη δει στην Κων/πολη συνθήματα (στα τουρκικά) σχετικά με τον Αλέξη και όσα γίνονταν στην Αθήνα. Επίσης, ακριβώς επειδή οι κινητοποιήσεις γενικά δεν συνηθίζονται στην Τουρκία, όλοι ήταν ενθουσιασμένοι με τα τεκταινόμενα στην Ελλάδα (κι ένας Γάλλος άρχισε να μου τραγουδάει "είμαστε δυό, είμαστε τρεις..." :))