9 Οκτ 2009

Γυναίκες: γιατί γυναίκες, ποιές γυναίκες;

Να μια εικόνα και δυναμικής και όμορφης γυναίκας: Jean Seberg (πρωταγωνίστρια της ταινίας "À bout de souffle" του Godard)

Είναι, λέει, καλό που στη νέα κυβέρνηση υπάρχουν πολλές γυναίκες. Κακό σίγουρα δεν είναι, αλλά δεν είναι κι αυταπόδεικτα καλό.

Όπως ακριβώς οι άντρες δεν είναι καλύτεροι από τις γυναίκες, έτσι και μια γυναίκα δεν είναι εξορισμού καλύτερη από έναν άντρα. Μεγάλη κουβέντα αν θα έπρεπε να θεσμοθετηθεί αυτό που λέγεται «θετικές διακρίσεις» για να επέλθει μια ισορροπία, μετά από τόσες δεκαετίες αφάνειας των γυναικών σε πολλούς τομείς (πολιτική, θέσεις ευθύνης γενικά, επιστήμη...). Πάντως εμένα, προσωπικά, δεν μου αρέσει να με κρίνουν διαφορετικά επειδή είμαι γυναίκα – ακριβώς όπως δεν μου αρέσει να με κρίνουν διαφορετικά επειδή είμαι καστανή ή ψηλή ή Ελληνίδα ή οτιδήποτε άλλο αποτελεί για μένα απλώς ένα χαρακτηριστικό.


Από την άλλη, αν θεωρήσουμε ότι κάτι διαφορετικό μπορεί να κομίζουν οι γυναίκες, αυτό δεν μπορεί να είναι άλλο από την εμπειρία τους ως μελών της κοινωνίας που για κάποιο λόγο – στην προκειμένη περίπτωση, λόγω του φύλου τους – έχει χρειαστεί να παλέψουν για να κερδίσουν ορισμένα πράγματα κι έχουν καταλάβει τι θα πει διακρίσεις. Κακά τα ψέματα, η θέση της γυναίκας έχει βελτιωθεί πολύ σημαντικά στην Ελλάδα, νομικά η ισότητα είναι πλήρης, αλλά προβλήματα υπάρχουν ακόμα. Στην εργασία, πρώτα απ’όλα, που αποτελεί και προϋπόθεση για την πλήρη χειραφέτηση ενός ανθρώπου: είναι γνωστό ότι η ανεργία πλήττει περισσότερο τις γυναίκες, είναι επίσης γνωστό ότι, παρόλο που οι γυναίκες έχουν κανονικά τα ίδια εργασιακά δικαιώματα με τους άντρες, ενώ επιπλέον η μητρότητα προστατεύεται, στον ιδιωτικό τομέα είναι πολλές φορές δύσκολο για μια γυναίκα να βρει δουλειά ή να ανέλθει, γιατί οι προϊστάμενοί της φοβούνται τι θα γίνει αν αποκτήσει οικογένεια (τα επιπλέον δικαιώματα όπως άδειες και επιδόματα που θα έχει, το ότι κατά τη γνώμη τους το να είναι αφοσιώμενη στα παιδιά της δεν θα της επιτρέπει να αφοσιώνεται στη δουλειά όσο αυτοί θέλουν). Αλλά και κοινωνικά, πολλές γυναίκες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν περιορισμούς: οι γυναίκες είναι αυτές που πιέζονται περισσότερο από το περιβάλλον τους με το γνωστό τροπάρι «πότε θα παντρευτείς – πότε θα κάνεις παιδιά», οι γυναίκες είναι που στη συνέχεια, αν κάνουν παιδιά, πιέζονται να αφήσουν κατά μέρος τις επαγγελματικές τους φιλοδοξίες για να αφοσιωθούν στην οικογένειά τους. Το ίδιο ισχύει και σ’ένα σωρό απλά, καθημερινά πράγματα: στη γυναίκα μπαίνουν πιο εύκολα ετικέτες: η μία είναι «όμορφη» (άρα χαζή;), η άλλη είναι «προκλητική» (από πότε φοριέται μπούρκα στην Ελλάδα;), η τρίτη «έξυπνη» («μην το δείχνεις κοριτσάκι μου, δημιουργείς κόμπλεξ στους άντρες»). Και, βέβαια, μια ανύπαντρη γυναίκα είναι «γεροντοκόρη», δυστυχισμένη που δεν έχει παιδιά κ.ο.κ., ενώ ένας ανύπαντρος άντρας είναι ένας εργένης που χαίρεται τη ζωή του – και στο κάτω-κάτω, άντρας είναι, μπορεί να παντρευτεί και στα πενήντα του. Η συνείδηση όλων αυτών, λοιπόν, μπορεί να κάνει τις γυναίκες πιο ευαίσθητες σε κοινωνικά ζητήματα και απέναντι σε ομάδες που τείνουν να περιθωριοποιούνται.


Έχουμε δει όμως κάτι τέτοιο; Οι περισσότερες γυναίκες πολιτικοί υιοθετούν το λεξιλόγιο, τη στάση και τη συμπεριφορά των ανδρών συναδέλφων τους – κάτι που μέχρι πριν από λίγα χρόνια συνέβαινε και στις γυναίκες επιστήμονες: νιώθουν μάλλον την ανάγκη να ταυτιστούν με τους άντρες συναδέλφους τους, για να μπορέσουν να επιβιώσουν σ’έναν ανδροκρατούμενο χώρο. Έτσι, βλέπουμε γυναίκες που ή προσπαθούν να βγάλουν από πάνω τους οτιδήποτε έμφυλο (είδατε την Ξενογιαννακοπούλου με το καταρόζ σακάκι; Σαν τρομαγμένο κοριτσάκι της Γ’ Δημοτικού δεν ήταν;), ή μπαίνουν σε ρόλους που ταυτίζονται μεν με φύλο τους, είναι ακίνδυνοι δε (πρωτίστως τον ρόλο της μητέρας). Από τις νέες μας υπουργούς, η μόνη που κάπως μου άρεσε ήταν η Υπουργός Περιβάλλοντος (ναι, ναι, εκείνη με τα αθλητικά παπούτσια στο προεδρικό μέγαρο), κι αυτό γιατί ήταν η μόνη που έδειχνε να είναι ο εαυτός της. Εντάξει, λίγο ακραία η κάζουαλ εμφάνισή της (στο κάτω-κάτω σ’όλες μας αρέσει να φτιαχνόμαστε λιγάκι για ορισμένες περιστάσεις, κι όλες έχουμε ένα απλό μαύρο παντελόνι κι ένα παπούτσι μπαλαρίνα!), αλλά αν μη τι άλλο δεν προσπάθησε να μπει σε κάποιον ρόλο.


Αυτό δε που με βγάζει απ’τα ρούχα μου (και μήπως όσο είμαι χωρίς ρούχα να βγάλω και καμιά φωτογραφία, μπας και γίνω κι εγώ υπουργός μια μέρα;), είναι όλες αυτές οι γλάστρες της πολιτικής. Από πότε το να είσαι ωραία είναι κριτήριο για να γίνεις βουλευτής ή – προσφάτως – και υπουργός; Το να είναι κάποιος ωραίος δεν αποδεικνύει απολύτως τίποτα. Όλες αυτές οι ωραίες βουλευτίνες των τελευταίων ετών φτάνουν στο εντελώς άλλο άκρο: φτιάχνονται, στολίζονται, ακκίζονται κι έτσι (με ουσία μηδέν) κερδίζουν ψήφους και τηλεθέαση. Ωραίο πράγμα η φυσική ομορφιά, αλλά είναι μόνο μια εικόνα. Αν δεν επενδυθεί με κάτι άλλο το μόνο που δείχνει είναι αλαζονεία, όμοια μ’αυτή ανθρώπου που έχει κερδίσει σημαντικές θέσεις ή ασυλία επειδή «είναι από την τάδε οικογένεια» ή επειδή έχει «μέσο»: «κοιτάξτε με, είμαι ωραία και σας κερδίζω όλους, δεν πα να έχετε ό,τι προσόντα θέλετε». Το μόνο που δείχνει τελικά στην κοινωνία είναι έλλειψη αξιοκρατίας και τον εύκολο τρόπο για να κερδίσεις αυτό που θες.


Κι εδώ είναι βέβαια που φαίνεται ακόμα περισσότερο ο σεξισμός: δεν έχω δει κανέναν άντρα να κάνει καριέρα στην πολιτική επειδή είναι ωραίος...


Μέχρι λοιπόν να δω γυναίκες που να διεκδικούν και το ότι είναι γυναίκες και τις θέσεις που τους αξίζουν με τα προσόντα τους και τη δουλειά τους, οι γυναίκες στην πολιτική δεν μου λένε και πολλά.


7 σχόλια:

Кроткая είπε...

πού να υπογράψω; ε; πού;

Προσωπικά προτιμώ έναν έξυπνο άντρα από μια ηλίθια γυναίκα, όπως προτιμώ μια έξυπνη γυναίκα από έναν ηλίθιο άντρα! Απλό δεν είναι?

Θέλω θυμίσω και δυο διάσημες γυναίκες που αποδεικνύουν πόσο σωστά είναι αυτά που γράφεις, απλά και μόνο επειδή υπάρχουν:
τη Μαντλίν Ολμπράιτ
και την Κοντολίζα Ράις.

dytistonniptiron είπε...

"δεν έχω δει κανέναν άντρα να κάνει καριέρα στην πολιτική επειδή είναι ωραίος"
Δεν ξέρω, ο Βούγιας π.χ. γιατί διάολο έκανε καριέρα στην πολιτική; (περί ορέξεως κολοκυθόπιτα, εννοείται)

krotkaya είπε...

δύτη, και για τον Αβραμόπουλο το έλεγαν.
πάντως με γυμνές φωτογραφίες κανένας δεν έκανε καριέρα (άντρας εννοώ).

dytistonniptiron είπε...

Α, ναι, ορθόν.

k2 είπε...

@ Κρότκαγια,
πολύ καλό παράδειγμα η Κοντολίζα Ράις, γιατί αποδεικνύει το ίδιο ακριβώς πράγμα και για τους μαύρους: το να βρίσκεται ένας μαύρος σε θέση ευθύνης δεν σημαίνει κάτι, αν ο ίδιος δεν το κάνει να σημαίνει κάτι...

@ Δύτη (και Κροτ, στον διάλογο που ξεκινήσατε),
σίγουρα υπάρχουν κι ένα σωρό άντρες μαϊντανοί στην τηλεόραση (αντίστοιχοι των γυναικών-γλαστρών), κατά τη γνώμη μου όμως υπάρχει μια πολύ ουσιαστική διαφορά. Ακόμα κι αν ο Βούγιας ή ο Αβραμόπουλος ή δεν ξέρω ποιος άλλος πήρε μερικές ψήφους παραπάνω επειδή είναι "ωραίος", πάντως κανένας άντρας δεν βασίστηκε ξεκάθαρα κι αποκλειστικά στην ομορφιά του. όλοι τους προωθούν μια άλλη εικόνα: τις σπουδές τους, τις "φρέσκες ιδέες" τους... αντιθέτως, αρκετές γυναίκες βγάζουν προς τα έξω μόνο την ομορφιά τους και στηρίζονται μόνο σ'αυτή. η Καϊλή π.χ. (πραγματικά πολύ όμορφη), ίσως να έχει και σημαντικά άλλα πρόσοντα (δεν το ξέρω, δεν το έψαξα), αλλά αυτό που βγάζει στη δημόσια εικόνα της, αυτό που "πουλάει" δεν είναι ούτε το μυαλό της ούτε οι ιδέες της, είναι το λαμπερό της χαμόγελο. και, ειλικρινά, σου δίνει να πιστέψεις ότι μόνο για το οποίο έχει κοπιάσει, το μόνο που κατέκτησε με επίπονη προσπάθεια είναι η ικανότητα να βάζει τέλεια το άι λάινερ γύρω απ'όλο το μάτι (α, δύσκολο, δεν μπορώ να πω: κινδυνεύεις να γίνεις σαν το κουγνκ φου πάντα αν δεν το καταφέρεις).

Γενικά:
Δεν ξέρω ρε γαμώτο, ακούγομαι κακιασμένη; Απλώς θεωρώ ότι κάτι τέτοιες γυναίκες καταστρέφουν δεκαετίες προσπαθειών να αποδείξουμε ότι οι γυναίκες τα καταφέρνουν και σε κάτι άλλο, εκτός από το παστίτσιο και το μανικιούρ! Και δεν ξέρω, αλλά για μένα σ'ένα βαθμό είναι και θέμα στοιχειώδους ήθους. Κι εμείς ωραίες είμαστε (οι οικοδέσποινες κι οι επισκέπτριες του μπλογκ εννοώ! :)), αλλά μάθαμε ότι σε οποιονδήποτε άλλο τομέα εκτός από τον ερωτικό (και σ'ένα βαθμό και σ'αυτόν), άλλα πράγματα πρέπει να επιδειξουμε και να αποδείξουμε, κι όχι την ομορφιά μας...

Κοκκινοσκουφίτσα είπε...

Μην ακουστεί κακό, αλλά νομίζω ότι και πολλές γυναίκες με τον τρόπο μας βοηθάμε να διατηρηθεί αυτή η εικόνα της ήσσονος προσπαθείας και του μείζονος αποτελέσματος λόγω εξωτερικής εμφάνισης, ακόμη και από την ανάποδη. Δηλαδή, έχω δει γυναίκες σε θέσεις διευθυντικές, οι οποίες προσπαθώντας απεγνωσμένα να μη δείχνουν ζαχαρωμένες και ροζ "κούκλες", υιοθετούν τελείως αντρικές συμπεριφορές, φτάνοντας μέχρι και την υστερία, για "να τις παίρνουν στα σοβαρά". Ούτε αυτό μου αρέσει σαν πρακτική. Γιατί δεν μπορούμε όλοι απλά να είμαστε ο εαυτός μας και να πράττουμε κατά συνείδηση, χωρίς τερτίπια και κόλπα (λέω εγώ η αφελής τώρα ε); Καλώς σας βρήκα, έχετε πολύ όμορφο μπλογκ, όλο αρώματα και φρεσκάδα, χαίρομαι να σας διαβάζω.

k2 είπε...

@ Κοκκινοσκουφίτσα,
συμφωνώ απολύτως. αυτό προσπαθούσα να πω κι όταν έλεγα για γυναίκες πολιτικούς που υιοθετούν τη συμπεριφορά των ανδρών συναδέλφων τους.
είχα περάσει κι εγώ από τα μέρη σου, και διάβασα την ιστορία με τη συνάδελφό σου - πολύ μου άρεσε! :) εμείς πάντως τις δικηγόρους τις συμπαθούμε :) - καλώς βρεθήκαμε!