30 Νοε 2009

Δειπνώντας με τον Ατατούρκ

Ο Κεμάλ καπνιστής (στην εποχή του το κάπνισμα θεωρούνταν υγιεινή συνήθεια)

Όπως έχει σίγουρα παρατηρήσει όποιος έχει επισκεφτεί την Τουρκία, στη γειτονική χώρα ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ (Mustafa Kemal Atatürk), που θεωρείται ιδρυτής της σύγχρονης Τουρκίας, βρίσκεται παντού. Σ’όλα τα μαγαζιά, τις υπηρεσίες, οπουδήποτε, υπάρχουν πορτραίτα του Κεμάλ: μικρά, μεγάλα, φωτογραφίες, σκίτσα, έγχρωμα, μαυρόασπρα, με τον Κεμάλ με στολή, Κεμάλ καβαλάρη, Κεμάλ δάσκαλο, Κεμάλ στη θάλασσα, Κεμάλ στη Βουλή, Κεμάλ ντυμένο γενίτσαρο κάτι Απόκριες... – η Μπάρμπι Αμαζόνα, η Μπάρμπι με τον Κεν Κεν, Μπάρμπι business womanyou get the picture! Α, κι επίσης κυκλοφορεί σε διαφόρων ειδών σουβενίρ (εγώ τον έχω σε σελιδοδείκτη).

Προ ετών λοιπόν, τριτοετής φοιτήτρια ούσα, είχα την πρώτη πιο στενή επαφή μου με τον Κεμάλ: κοιμήθηκα μαζί του. Όχι, δεν τον είδα σε ερωτικό όνειρο (η αλήθεια είναι ότι τον έχω δει σε όνειρο, αλλά καθόλου ερωτικό: με κυνηγούσε – ήταν μάλλον μια έκφραση του άγχους μου για μια εργασία). Ούτε και είχα ερωτική σχέση με κανέναν συνωνόματό του. Απλώς κοιμήθηκα με το πορτραίτο του. Είχα πάει στη Σμύρνη για μια διεθνή συνάντηση φοιτητών και κοιμόμασταν όλοι με υπνόσακους στο γυμναστήριο του πανεπιστημίου, ε και το απαραίτητο πορτραίτο του Κεμάλ (μεγάλο, μαυρόασπρο, ολίγον δρακουλιάρικο) ήταν ακριβώς απέναντι από το σημείο όπου κοιμόμουν – ομολογώ ότι ήταν λίγο τρομακτικό να ξυπνάω και το πρώτο πράγμα που βλέπω να είναι το βλοσυρό του βλέμμα!



Στην τελευταία λοιπόν επίσκεψή μου στην Κωνσταντινούπολη είχα ακόμα μια στενή επαφή με τον Ατατούρκ: δείπνησα μαζί του. Κι εξηγούμαι. Έχω εδώ και κοντά δέκα χρόνια μια πολύ καλή φίλη Τουρκάλα (και ολίγον Πόντια), ας την πούμε Μπιλγκέ. Τα τελευταία χρόνια ζει στο εξωτερικό, όπου κάνει διδακτορικό. Την τελευταία φορά όμως συμπέσαμε στην Κωνσταντινούπολη και η Μπιλγκέ με κάλεσε για δείπνο στο σπίτι της. Εγώ βέβαια δέχτηκα μετά χαράς και για να δω τη Μπιλγκέ, αλλά και για να δοκιμάσω την περίφημη μαγειρική της μαμάς της και να γνωρίσω από κοντά τους γονείς της Μπιλγκέ: μοναχοκόρη η Μπιλγκέ, τους έχει αδυναμία, αλλά τρελαίνεται και να τους κοροϊδεύει καλοπροαίρετα. Ένα από τα πράγματα λοιπόν που είχα ακούσει από την Μπιλγκέ για τους γονείς της είναι ότι ο μπαμπάς της είναι αυθεντικός, αυθεντικότατος κεμαλιστής, από αυτούς που απεχθάνονται τη θρησκεία, πιστεύουν στις κλασικές κεμαλικές αξίες και κυρίως θεωρούν ότι καθήκον των μορφωμένων ανθρώπων είναι να συμβάλλουν στην πρόοδο – υλική και ηθική – της χώρας τους. Είναι καθηγητής Πανεπιστημίου, έχει υπάρξει μέλος του κεμαλικού κόμματος (η Μπιλγκέ λέει ότι πήγαινε στην τοπική του οργάνωση και συζητούσε τα «προβλήματα της χώρας»), και, ενώ χαίρεται που η κόρη του σπουδάζει στο εξωτερικό και συμπαθεί πολύ τους (αλλόφυλους) φίλους της, παθαίνει κρίση και μόνο στη σκέψη ότι μπορεί να παντρευτεί ξένο και/ή να μείνει μόνιμα στο εξωτερικό: όπως της είπε μια φορά που τόλμησε να του πει ότι ίσως δεν γυρίσει στην Τουρκία, «και γιατί εγώ, ως αναπτυσσόμενη χώρα, να πληρώνω ένα σωρό λεφτά για να εκπαιδευτούν κάτι μπάσταρδα [ναι, μπάσταρδα!] στο εξωτερικό και μετά να μην έρθουν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της χώρας τους;» Η δε μαμά της Μπιλγκέ από τις περιγραφές ακουγόταν περίπου σαν τη δικιά μου: ανεξάρτητη μεν, σύζυγος και μητέρα δε, προσπαθεί να τα βγάλει πέρα μ’έναν τρελό άντρα κι ένα τρελότερο παιδί...

Όπως καταλαβαίνετε, ήθελα οπωσδήποτε να το γνωρίσω αυτό το σόι! Και, ναι! Οι άνθρωποι ήταν όσο γλυκείς, περιποιητικοί κι ενδιαφέροντες περίμενα! Και, ναι, η κλασική κεμαλική παιδεία φαίνεται από τα μικρά πράγματα. Καταρχάς, η καθαριότητα: γενικά τα τουρκικά σπίτια είναι πολύ καθαρά, αλλά στο σπίτι της Μπιλγκέ δεν μπόρεσα να μην κάνω τη σύνδεση ανάμεσα στη σημασία που έχει στον κεμαλικό εκσυγχρονισμό η υγιεινή και την κατάσταση στο (σχεδόν απολυμασμένο) σπίτι της Μπιλγκέ. Στη μέση του δείπνου δε ο μπαμπάς της Μπιλγκέ θυμήθηκε να τη ρωτήσει αν πλένει συχνά τα χέρια της, τώρα που κυκλοφορεί κι η γρίπη. Δεύτερον, το αλκοόλ: ο μπαμπάς της Μπιλγκέ πάντα μα πάντα πίνει ρακή με το δείπνο του. Για χάρη μου έκανε την παραχώρηση κι ήπιαμε όλοι κρασί. Τρίτον, οι φωτογραφίες: είδα φωτογραφίες των παπούδων της Μπιλγκέ, οπού καμία γιαγιά, ήδη από τη δεκαετία του ’20, δεν κάλυπτε το κεφάλι της.

Κυρίως όμως: το πορτραίτο του Ατατούρκ! Μην φανταστείτε τίποτα κραυγαλέο. Άλλωστε και το σπίτι ήταν πολύ καλαίσθητο και προσεγμένο – φανταστείτε κάτι σε διαμέρισμα ελληνικής μεσοαστικής οικογένειας. Σε μια εταζέρα λοιπόν κάπως λοξά από μένα βρισκόταν μια μικρή μαυρόασπρη φωτογραφία του Ατατούρκ – ευτυχώς μία από τις λίγες όπου είναι χαμογελαστός κι όχι βλοσυρός και δεν μου έκατσε η μπουκιά στον λαιμό! Μου φάνηκε τόσο ωραίο, τόσο ταιριαστό με την εικόνα μεσοαστικής κεμαλικής οικογένειας που μου είχε δώσει η Μπιλγκέ, που μετά βίας κρατήθηκα και δεν έβαλα τα γέλια – κι έκανα και σοβαρή συζήτηση με τους ανθρώπους...


8 σχόλια:

kangerlussuaq είπε...

Οι πιο σκληροπυρηνικοί μπορείτε να βρείτε καταπληκτικές οκαζιόν στο on-line κατάστημα του Anıtkabir: Κεμάλ σε πορτοφόλια, κονκάρδες, κουτιά για χάπια, καθρεφτάκια τσέπης (take me to your leader), ρολόγια, μαγνητάκια ψυγείου, μανικετόκουμπα, σταχτοδοχεία...

http://anitkabir.com.tr/?MenuCase=Reyon

dytistonniptiron είπε...

Κοίτα να δεις, τα ίδια και με τους γονείς των δικών μου φίλων. Και θυμάμαι τώρα τον Οκτάι να μου εξηγεί ότι κι ο ίδιος συμπαθεί τον Κεμάλ, γιατί «έπινε, κάπνιζε, ήταν γυναικάς· ένας από μας.»
(παρεμπιπτόντως, εσείς οι γυναίκες υποτίθεται ότι τον βρίσκετε γοητευτικό τον Κεμάλ, όχι βλοσυρό)

k2 είπε...

@ kangerlussuaq,
φοβερά! στα επόμενα γενέθλιά μου θέλω το κολιέ! :) α, και θα σου πάρω τη γραβάτα, να τη φορέσεις στον γάμο σου!

@ Δύτη,
όπως μου είχε πει ένας φίλος αριστερός "όλων μας οι γονείς είναι κεμαλιστές"!
τώρα, για τον Κεμάλ... να σου πω, με την επέλαση των μετροσέξουαλ αυτό το μπρουτάλ του Κεμάλ ίσως να είναι μια κάποια λύσις, αλλά εγώ δεν μπορώ να πω ότι είναι του γούστου μου :)

Ανώνυμος είπε...

Κουπεπάκι μου μικρό φέγγε μου να περπατώ...οχ λάθος ποίημα...... να σου πω λες για την επίσκεψη σου στην Τουρκία που έγινε ο τρομακτικός σεισμός????
Ήντα που κάμνεισ κόρη?χούλα καλά?

An-Lu είπε...

Πού θα σε βρω άμα κατέβω στην Πόλη;!

k2 είπε...

@ Ανώνυμε/-η,
Μα πκοιος σεισμός; Τζαι δεν μου λες, εν που Μ που αρχίζει το όνομα σου ή μήπως Ε; :)

@ Αν-Λου,
Θα σε απογοητεύσω αλλά δεν είμαι στην Πόλη! :) Αν θες πάντως συμβουλές για την Πόλη στείλε μαίηλ στα κουπέπια koupepia@gmail.com

Ανώνυμος είπε...

Koupepa koupepara mou egiw eimai kalo...en a8umase to seismo pou eginiken molis epatises podin sta paralia??

Areskei mou polla h gemisi wn koupepiwn sas pantws.... ala na kateveitai tziai pou to mpakaliko mas giati ta koupepia me xrusoprasino fullo rigmeno stin maeirissa einai polla nostima.....

k2 είπε...

κόρη, μπερδεύεις μας! εγιώ είμαι η άλλη, όι τζείνη που πήατε μαζί τζι έγινεν ο σεισμός :)