24 Ιαν 2010

Τουρκικά πανεπιστήμια: μερικά σκόρπια στοιχεία

Συνολική άποψη του "νότιου κάμπους" του Πανεπιστημίου Boğaziçi (στο βάθος, στην απέναντι ακτή: οι άθλιες πολυκατοικίες με τις οποίες οι Πόντιοι εργολάβοι καταστρέφουν την Ανατολική ακτή της Κων/πολης)

...συνεχίζοντας το προηγούμενο:


1. Κέντρο – περιφέρεια

Όπως σωστά παρατήρησε ο Δύτης στην προηγούμενη ανάρτηση, η μεγάλη ποιοτική ψαλίδα ανάμεσα στα τουρκικά πανεπιστήμια είναι ανάμεσα στα πανεπιστήμια του κέντρου και σ’αυτά της περιφέρειας. Όπου όταν λέμε κέντρο εννοούμε την Κων/πολη και την Άγκυρα, ενώ η περιφέρεια, λόγω του μεγέθους της χώρας, είναι πολύ μεγαλύτερη από την ελληνική και πολλές φορές πολύ πιο μακριά από το κέντρο. Τα πανεπιστήμια της Άγκυρας και της Κων/πολης είναι μεγάλα πανεπιστήμια, με πολλές σχολές, πολλούς φοιτητές, και τα περισσότερα με ιστορία δεκαετιών. Καθένα βέβαια μπορεί λίγο-πολύ να «ειδικεύεται» σε κάτι: στο Boğaziçi θα πήγαινε πιο πολύ κάποιος για κοινωνικές επιστήμες, ενώ στο Πανεπιστήμιο της Κων/πολης για Νομική ή Ιατρική. Η εντύπωση που έχω είναι ότι τα πανεπιστήμια της Κων/πολης και της Άγκυρας κάνουν πιο πολύ την επιστήμη στην Τουρκία (έρευνα, συνέδρια, σχέσεις με το εξωτερικό), ενώ αυτά της περιφέρειας πιο πολύ την αναπαράγουν στον κόσμο της επαρχίας για να δημιουργηθεί ειδικευμένο προσωπικό (δάσκαλοι, γιατροί, μηχανικοί, κάθε είδους προσωπικό πανεπιστημιακής εκπαίδευσης...). Στις θετικές και εφαρμοσμένες επιστήμες δεν ξέρω ακριβώς τι γίνεται. Τουλάχιστον κάποιες από τις ιατρικές και πολυτεχνικές σχολές της περιφέρειας πρέπει να είναι καλές. Στις κοινωνικές επιστήμες η διαφορά είναι τεράστια. Σχηματικά, η Κων/πολη βρίσκεται στον παγκόσμιο χάρτη της έρευνας στις κοινωνικές επιστήμες, η Άγκυρα λίγο λιγότερο, και η περιφέρεια μένει εντελώς εκτός. Στην Ιστορία, π.χ., οι ιστορικοί κυρίως της Κων/πολης και λιγότερο της Άγκυρας (ως πρωτεύουσα, υιοθετεί γενικά μια πιο συντηρητική άποψη για την Ιστορία, κάτι που ισχύει και για το αρχαιότερο κι αρκετά συντηρητικό Πανεπιστήμιο Κων/πολης) κάνουν έρευνα πρώτης γραμμής, σε άμεση επαφή με τη μεθοδολογία και τις τάσεις που αναπτύσσονται διεθνώς. Οι συνάδελφοί τους από την περιφέρεια έχουν μια πιο σχολαστική προσέγγιση: ξέρουν πολύ καλά οθωμανικά, αλλά κυρίως φέρνουν στο φως αρχειακές πηγές κάνοντας μια εντελώς περιγραφική και χωρίς βάθος σκέψης δουλειά.

Έχει ενδιαφέρον το πώς αναπαράγεται αυτή η «ψαλίδα». Υπάρχει ένας άγραφος νόμος στα τουρκικά πανεπιστήμια: για να διδάξει κάποιος σ’ένα από τα μεγάλα πανεπιστήμια της Κων/πολης ή της Άγκυρας πρέπει να έχει λάβει το διδακτορικό του από πανεπιστήμιο του εξωτερικού (υπάρχουν βέβαια ορισμένες εξαιρέσεις – γνωρίζω μερικές στα πανεπιστήμια Κων/πολης, Άγκυρας ή στο Marmara Üniversitesi της Κων/πολης). Από την άλλη, αυτοί που κάνουν το διδακτορικό τους σ’ένα από τα μεγάλα πανεπιστήμια της Κων/πολης ή της Άγκυρας, διδάσκουν σε μικρότερα πανεπιστήμια του κέντρου ή σε πανεπιστήμια της περιφέρειας. Κι αν κάποιος πάρει το διδακτορικό του από το πανεπιστήμιο του Σίβας, του Έρζιντζαν ή του Βαν δεν έχει σχεδόν καμία ελπίδα να δουλέψει σε πανεπιστήμιο στην Κων/πολη ή την Άγκυρα.


Προαύλιο και καφετέρια του Πανεπιστημίου Galatasaray (ναι, είναι πάνω στον Βόσπορο)


2. Η γλώσσα

Μία από τις αιτίες γι’αυτή την κατάσταση είναι βέβαια κι η γλώσσα: εκτός από το Πανεπιστήμιο Άγκυρας και το Πανεπιστήμιο Κων/πολης και 2-3 ακόμα εξαιρέσεις, όλα τα μεγάλα πανεπιστήμια της Άγκυρας και της Κων/πολης είναι αγγλόφωνα (το Galatasaray κι ένα τμήμα του Marmara γαλλόφωνα). Αυτό από τη μια είναι καλό γιατί ανοίγει τα πανεπιστήμια προς το εξωτερικό, από την άλλη είναι κακό γιατί και αποθαρρύνει πολλούς φοιτήτες και, απ’όσο είχα διαπιστώσει, βγάζει ενίοτε φοιτητές με σοβαρό γλωσσικό πρόβλημα, που ούτε τη γλώσσα τους έχουν μάθει καλά (και σίγουρα δεν έχουν μάθει τους όρους της επιστήμης τους στα τουρκικά), αλλά ούτε έχουν καταφέρει να αποκτήσουν κι ένα ικανοποιητικό επίπεδο στα αγγλικά. Εδώ να σημειώσω ότι αυτό ξεκινάει από το σχολείο: τα μεγάλα ιδιωτικά λύκεια της Τουρκίας είναι ξενόγλωσσα (κυρίως αγγλικά, αλλά και γαλλικά και γερμανικά, και τουλάχιστον ένα ιταλικό) – και υπάρχουν και δημόσια ξενόγλωσσα λύκεια (τα Anadolu liseleri). Άλλο θέμα αυτό... Πάντως κάποιοι μαθητές μαθαίνουν πολύ καλά την ξένη γλώσσα, ενώ άλλοι ζουν σε μια μόνιμη γλωσσική σύγχυση.


3. Τα μεταπτυχιακά

Το θέμα της γλώσσας, όπως είναι εμφανές, δημιουργεί έναν κάποιο ελιτισμό στα πανεπιστήμια. Άντε τώρα, ο μαθητής από την επαρχία που δεν είχε τη δυνατότητα ή τύχη να πάει σε ξενόγλωσσο λύκειο να μπορέσει να πάει σε αγγλόφωνο πανεπιστήμιο – κι αν πάει, πώς να παρακολουθήσει, γιατί γίνεται κάποιος να περάσει σε αγγλόφωνο πανεπιστήμιο χώρις να ξέρει αγγλικά, αλλά τότε πρέπει να κάνει πρώτα την «προπαρασκευαστική τάξη», δηλαδή εντατικά αγγλικά. Κι άντε να μάθει αγγλικά σ’ένα χρόνο, κι άντε να περάσει τις εξετάσεις των αγγλικών στο τέλος αυτού του χρόνου...

Ο ελιτισμός προάγεται ακόμα περισσότερα στα μεταπτυχιακά. Όπου οι φοιτητές γίνονται δεκτοί μετά από εξετάσεις στο αντικείμενο του μεταπτυχιακού (αυτό είναι λογικό), αλλά πρέπει να έχουν λάβει κι ένα άλλο πιστοποιητικό, το αμερικανικό GRE ή του τουρκικό του αντίστοιχο, το LES. Πρόκειται για μια εξέταση που περιλαμβάνει αγγλικά (για το αμερικανικό) ή τουρκικά (για το τουρκικό), μαθηματικά και κάτι σαν ερωτήσεις/ασκήσεις λογικής. Δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολο, αλλά χρειάζεται ενίοτε να κάνεις μερικά μαθήματα, κι επίσης πληρώνεις για τις εξετάσεις.


Κεντρικό κτήριο του Πανεπιστημίου Bilgi (Κων/πολη)


4. Κανόνες και κανονισμοί σπουδών

Που, βέβαια, τα τουρκικά πανεπιστήμια δεν είναι εντελώς δωρεάν. Οι φοιτητές πληρώνουν «τέλη εγγραφής», που σε σχέση με τα δίδακτρα ιδιωτικών πανεπιστημίων είναι ένα συμβολικό ποσό, αλλά για ορισμένες τουρκικές οικογένειες αυτό δεν είναι και τόσο αυτονόητο. Επίσης δεν υπάρχουν δωρεάν συγγράματα – αν και οι πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες εξασφαλίζουν γενικά καλύτερες συνθήκες απ’ό,τι οι αντίστοιχες ελληνικές.


5. Η εισαγωγή στο πανεπιστήμιο

Και βέβαια ούτε και η εισαγωγή στο πανεπιστήμιο είναι ανέξοδη υπόθεση. Το σύστημα μοιάζει αρκετά με το ελληνικό: οι μαθητές είναι υποχρεωμένοι να πάνε σε φροντιστήρια, δίνουν εξετάσεις και στη συνέχεια δηλώνουν προτιμήσεις σχολών (δεν ξέρω αν πρόκειται για μηχανογραφικό δελτίο, σαν το αντίστοιχο ελληνικό). Οι εξετάσεις είναι, κατά τη γνωμή μου, κατώτερου επιπέδου από τις Πανελλήνιες: πρόκειται για ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής – δεν ζητείται καν από τους μαθητές να συντάξουν ένα κείμενο. Απ’όσο είχα διαπιστώσει, το επίπεδο των προπτυχιακών φοιτητών, εκτός από κάποιους που είχε τύχει να τελειώσουν ένα καλό λύκειο, δεν ήταν πολύ καλό – βέβαια, δεν έχω διδάξει ποτέ σε ελληνικό πανεπιστήμιο για να ξέρω ποιο είναι το γενικό επίπεδο των πρωτοετών φοιτητών ώστε να κάνω τη σύγκριση. Α, κι επίσης, όπως και στην Ελλάδα, μπορεί κάποιος να βρεθεί σε μια σχολή λίγο-πολύ κατά τύχη.


Τεχνικό Πανεπιστήμιο Μέσης Ανατολής (METU) στην Άγκυρα: το στάδιο όπου γίνεται και η τελετή αποφοίτησης, με τα γύρω κτήρια (δεν φαίνεται όμως το 'devrim' - επανάσταση - που έγραψαν αριστεροί φοιτητές στη δεκαετία του '70 στις κερκίδες κι ακόμα δεν έχει σβηστεί)


6. Το «πέρασμα» από σχολή σε σχολή

Κάτι που μου είχε κάνει καλή εντύπωση στα τουρκικά πανεπιστήμια είναι ότι υπήρχε η δυνατότητα μετεγγραφής ενός φοιτητή από ένα τμήμα σ’ένα άλλο. Δεν ξέρω πόσο εύκολο είναι και πώς ακριβώς γίνεται, αλλά έστω σε λίγες περιπτώσεις γίνεται – είχα καθηγητή που ξεκίνησε να γίνει μηχανικός, πήρε τελικά πτυχίο πολιτικών επιστημών και μετά έγινε ιστορικός. Αυτό πάντως που είναι αρκετά συνηθισμένο είναι άνθρωποι που κάνουν μεταπτυχιακό σε κάτι εντελώς διαφορετικό από το πρώτο τους πτυχίο. Αυτό κατά κανόνα συμβαίνει σε ανθρώπους που τελειώνουν το Πολυτεχνείο. Ή τα ίδια τα παιδιά δεν ξέρουν στην αρχή τι θέλουν να σπουδάσουν, ή και πολλές τουρκικές οικογένειες ωθούν τα παιδιά τους να πάνε στο Πολυτεχνείο, θεωρώντας ότι πρόκειται για καλές σπουδές που θα τους εξασφαλίσουν δουλειά. Και μετά, μ’ένα πτυχίο πολιτικού ή μηχανολόγου μηχανικού, κάνουν μεταπτυχιακό στην Κοινωνιολογία ή την Ιστορία. Οι πιο πασπαρτού βέβαια είναι οι αρχιτέκτονες: είχα 2-3 καθηγητές που τέλειωσαν την Αρχιτεκτονική και μετά το γύρισαν στην Ιστορία – συνήθως μέσω Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής ή της Τέχνης.


ΥΓ. Ναι, τα πιο καλά τοποθετημένα πανεπιστήμια της Τουρκίας, με την καλύτερη θέα, είναι το Boğaziçi και το Galatasaray.

7 σχόλια:

cynical είπε...

γεια σου k2,

πολυ πολυ ενδιαφερουσα η περιηγηση. Στις θετικες επιστημες το τεχνολογικο πανεπ. της Αγκυρας παντως εχει πολυ καλη φημη, θα ελεγα.

k2 είπε...

Είναι ενδιαφέρον ότι το METU, παρότι Τεχνικό, έχει και Σχολή Κοινωνικών Επιστημών - το Τμ. Πολιτικών Επιστημών του είναι πολύ καλό.
Στις θετικές επιστήμες πρέπει όντως να είναι πολύ καλό - αν εξαιρέσουμε ότι έβγαλε μια χημικό, τη φίλη μου τη Μπιλγκέ, που έβαλε φωτιά στο εργαστήριο της Χημείας κάνοντας ένα πείραμα :)
Είναι πάντα η πρώτη επιλογή των φοιτητών, ακόμα και όσων έχουν οικονομικά τη δυνατότητα να πάνε σε οποιοδήποτε ιδιωτικό πανεπιστήμιο.

dytistonniptiron είπε...

Φωτιά στο εργαστήριο της χημείας!! Υπάρχουν και χειρότερα:



Ζημιά σε έργο του Πικάσο προκάλεσε άθελά της γυναίκα, που έκανε μαθήματα τέχνης στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης.

Η γυναίκα έπεσε χωρίς να το θέλει πάνω στον πίνακα, προκαλώντας μικρή ζημιά, η οποία, σύμφωνα με τους υπεύθυνους του μουσείου, θα επιδιορθωθεί μέχρι την άνοιξη, οπότε το μουσείο προγραμματίζει μεγάλη έκθεση με έργα Πικάσο.

http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=1098611&lngDtrID=253

k2 είπε...

Ναι Δύτη! Κι όπως ξέρεις τα μέσα των δημόσιων τουρκικών πανεπιστημίων είναι περιορισμένα, γι'αυτό ευτυχώς που δεν το έκαψε ολόκληρο! (Μετά απ'αυτό βέβαια, έκανε μεταπτυχιακό σε κάτι πιο θεωρητικό και ακίνδυνο).
Την πρόσεξα κι εγώ αυτή την είδηση με τον πίνακα του Πικάσο - κυρίως γιατί σκέφτηκα ότι κάλλιστα θα μπορούσα να είμαι στη θέση αυτής της κυρίας :)

Τουρνέ στα νησιά είπε...

μου έκανε εντύπωση και στα δύο ποστ το πόσο ωραίες είναι οι εγκαταστάσεις των τουρκικών πανεπιστημίων!

Υ.γ άνετα μπορώ να σε φανταστώ να πέφτεις πάνω στον πίνακα! ;-)

k2 είπε...

@ Τουρνέ,
δεν είναι όλα τα πανεπιστήμια τόσο ωραία - διάλεξα τα καλύτερα! :)
Μα δεν είναι φανταστική η εικόνα: έχω όντως πέσει πάνω σε πίνακα. Και μάλιστα δεν ήταν "συμβατικός" πίνακας: ήταν ένα είδος κολάζ, με διάφορα αντικείμενα επάνω - ευτυχώς η καλλιτέχνις είχε βάλει γερή κόλλα... :)

Τουρνέ στα νησιά είπε...

χαχαχα
Το ήξερα! ήμουν σίγουρος!