29 Απρ 2010

Μαθήματα τουρκικών 2: επίκαιρες εκφράσεις του κώλου


Göt = κώλος. Προφέρεται γκιοτ ή κάπως σαν γκετ με κλειστό -ε-, σαν το γαλλικό -eu- (π.χ. peur) ή το γερμανικό -ö- (όπως στο hören). Εξαιρετικά σημαντική λέξη στην τουρκική γλώσσα. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και αυτοτελώς ως βρισιά. Επίσης, συναντάται σε πολλές εκφράσεις.


Göte giren şemsiye açılmaz.

Η ομπρέλα που μπαίνει στον κώλο δεν ανοίγει. Που σημαίνει: όταν η κατάσταση είναι εντελώς χάλια, άρα έχει φτάσει στο απροχώρητο, τουλάχιστον μπορείς να είσαι σίγουρος ότι δεν μπορεί να χειροτερέψει ακόμα περισσότερο. Αυτή είναι η επίσημη έκφραση. Ενίοτε όμως συμπληρώνεται: Açılsa bile çıkmaz. Κι ακόμα κι αν ανοίξει, δεν βγαίνει. Κι αν δεν φτάνει ούτε κι αυτό, έχει κι άλλο: Çıksa bile artık kapanmaz. Κι αν βγει, πια δεν ξανακλείνει. Όπως καταλαβαίνετε, αν και υποτίθεται ότι αυτή η έκφραση είναι και λίγο παρηγοριά, οι Τούρκοι σαρκαστικά δεν παύουν να θυμίζουν ότι το χειρότερο έχει πάντα κάτι ακόμα χειρότερο (άλλωστε υπάρχει και τέτοια έκφραση: Beterin beteri var. Υπάρχει χειρότερο απ’το χειρότερο). Η φίλη μας η Μπιλγκέ πάντως το συμπληρώνει με το: Açılsa da, bir işe yaramaz. Κι αν ανοίξει, δεν χρησιμεύει σε τίποτα.


Sikilmiş götün davası olmaz.

Δεν υπάρχει / δεν γίνεται δίκη για τον γ…μένο κώλο. Δηλαδή, απ’τη στιγμή που μας απαύτωσαν, δεν μπορούμε εκ των υστέρων να κάνουμε τίποτα γι’αυτό. (Μα τι μοιρολάτρες κι αυτοί οι Τούρκοι, ε;)


Bir erkeğin yoksa parası, arkasındadır kumbarası.

Η σύνταξη σ’αυτή την πρόταση είναι λίγο πειραγμένη, για να κάνει και ρίμα: Αν ένας άντρας δεν έχει λεφτά, ο κουμπαράς του είναι πίσω του. Δηλαδή, μπορεί να παραχωρήσει τα οπίσθιά του προς χρήση επί χρήμασι. Νομίζω ότι αυτό δεν θέλει περισσότερες εξηγήσεις. Λέγεται – το μεταφέρω με κάθε επιφύλαξη γιατί απλώς κάποιος μου το είπε, δεν το έχω δει πουθενά γραμμένο – ότι ο Κενάν Εβρέν (που κακό ψόφο νά’χει), αυτός ο αρχιχουντικός στρατηγός που είναι τόσο γνωστός για τις τρυφερές μεθόδους του προς τους πολιτικούς κρατούμενους αλλά και στα θέματα της οικονομίας, εκστόμισε αυτή τη φράση όταν του είπαν κάτι του τύπου «ο λαός δεν έχει λεφτά».


Και κάτι άσχετο (με τον κώλο), αλλά που μου έρχεται συνεχώς στο μυαλό όταν ακούω ή διαβάζω διαφόρους ακριβοπληρωμένους δημοσιογράφους (που ο Αλλάχ να τους κάνει δηλαδή, γιατί αυτοί για μένα δεν είναι δημοσιογράφοι, αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία), πολιτικούς ή επιχειρηματίες να μιλάνε για την κρίση και τα «αναγκαία μέτρα», ότι «θα υποφέρουμε» αλλά είναι για καλό κλπ.: Senin tuzun kuru. Το δικό σου το αλάτι είναι στεγνό (το πρόσωπο μπορεί ν’αλλάξει βέβαια, μπορεί να γίνει «το δικό μου» ή «το δικό μας» αλάτι). Δεν ξέρω από πού προέρχεται αυτή η έκφραση. Σημαίνει, περίπου, «εσύ είσαι ασφαλής / δεν κινδυνεύεις / δεν διακινδυνεύεις τίποτα». Και λέγεται ακριβώς σε τέτοιες περιπτώσεις: όταν π.χ. εγώ διαμαρτυρόμουν για τις συνθήκες εργασίας μου, είχα την πολυτέλεια – ας πούμε – να το κάνω, γιατί δεν έχω παιδιά-σκυλιά ούτε δάνειο να ξεπληρώσω. Άρα, «το αλάτι μου ήταν στεγνό», σε σχέση με όσους δεν μπορούσαν να διακινδυνεύσουν να χάσουν τη δουλειά τους.


Καληνύχτα και καλό ξημέρωμα, όπως λένε κι οι νυχτερινές ειδήσεις της ΝΕΤ.



14 σχόλια:

krotkaya είπε...

Επιτέλους δημοσιεύθηκε αυτή η τόσο επίκαιρη ανάρτηση, αφού ανεβοκατέβηκε 2-3 φορές!

Έχω άσχετη απορία: το άλλο κουπέπι πού είναι και γιατί δεν εμφανιζεται στα ερτζιανά;

k2 είπε...

@ Krotkaya,
τι να κάνω... δίσταζα να δημοσιεύσω τόσα βρωμόλογα, και μάλιστα μαζεμένα! :)
Το άλλο κουπέπι; Σώθηκες τώρα! Έχει να δεξιωθεί/ξεναγήσει κόσμο, να μιλήσει στο τηλέφωνο/skype (35ωρο συμπληρώνει με το ακουστικό), να κάνει διάφορες διαπραγματεύσεις (και όχι, δεν είναι υπουργός οικονομικών)... Πού να προλάβει να εμφανιστεί;

antidrasi+sex είπε...

Κυρία κυρία!
Σας έχω ελληνική έκφραση, για να αντικαταστήσετε την τελευταία για τους "δημοσιογράφους" και λοιπούς βολεμένους, αυτήν με το αλάτι και να ταιριάξει με το ποστ:

ΜΕ ΞΕΝΟ ΚΩΛΟ ΚΑΙ ΕΓΩ ΚΑΝΩ ΤΟΝ ΠΟΥΣΤΗ!

dytistonniptiron είπε...

Έβγαλες όμως το σκίτσο του Komikaze που μ' αρέσει...

undantag είπε...

Μην απελπίζεστε! Ό,τι φάμε κι ό,τι πιούμε και ότι αρπάξει ο κ...ς μας!

μπουλαλάκης είπε...

Καλημέρα σε αμφότερες!
Θέλω να εκφράσω τον ενθουσιασμό μου για τα απλά μαθήματα τουρκικής! Ειδικά αυτή η ρήση με την ομπρέλα που άμα μπει στον κώλο δεν ανοίγει, αλλά άμα ανοίξει (που κανονικά δεν ανοίγει βεβαίως) δεν βγαίνει, αλλά άμα βγει (που δεν βγαίνει) δεν ξανακλείνει κλπ κλπ είναι αριστούργημα! Και λίαν επίκαιρη, μόλις άκουσα τις δηλώσεις Παπακωνσταντίνου!
ευσεβάστως, ευστράτιος

k2 είπε...

@ Αντιδρασέξ,
παιδί μου, πιπέρι! Γίνεσαι politically uncorrect! :)

@ Δύτη,
μη μου παραπονιέσαι - ιδού το σκιτσάκι: http://img0.bloggum.com/upload/lib/img/25101/o/r_yh085xz4pvlyhvlnyt4r.jpg

@ Undantag,
βεβαίως και δεν απελπιζόμαστε! Αυτή είναι και η αντίστασή μας!

@ Μπουλαλάκη,
Κάτι δηλώνει για το ποιόν σας ότι αποφασίσατε να σχολιάσετε ειδικά σ'αυτή την ανάρτηση, δεν νομίζετε; :)

antidrasi+sex είπε...

Τι εννοείς "γίνομαι"?
Ποτέ δεν ήμουν correct!

YO!Reeka's είπε...

agapiti steilte mou ena mail sto gelial@yahoo.com!
merhaba

NdN είπε...

Επιμορφωτικό το μάθημα των Τουρκικών, ευκαιρία να κάνω και τον ξύπνιο σε φίλους Τούρκους στη δουλειά!

k2 είπε...

@ Αντιδρασέξ,
Καλά, δεν σε είπαμε και καμπούρη! :)

@ NdN,
χαχα! Όπως καταλαβαίνεις χρειάζεται προσοχή με ποιους θα χρησιμοποιήσεις αυτές τις εκφράσεις. Να σου δώσω και μια άλλη, που θα εντυπωσιάσει σίγουρα: όπου στα ελληνικά θα έλεγες "αλίμονο" (π.χ.: "- Συγγνώμη που άργησα - Αλίμονο, αφού είχες δουλειά"), στα τουρκικά μπορείς να πεις Estafurullah (Εστάφρουλλαχ).

An-Lu είπε...

Πάντως στα αζέρικα dava είναι η καμήλα...
Μήπως τελικά ο νταβατζής είναι ο καμηλιέρης;

k2 είπε...

@ An-Lu
χαχα! Όχι, απλώς αποδεικνύεται ότι - με το μπαρδόν δηλαδή - οι Αζέροι είναι βλαχό-Τουρκοι :) και προφέρουν dava το deve, που είναι όντως η καμήλα (και deveci ο καμηλιέρης)!

Γιώργος είπε...

Εξαιρετικό άρθρο, να προσθέσω μόνο λίγες ακόμη εκφράσεις/λέξεις:
Göt içi kadar
Götsüz
Götünden büyük osurmak
Όπως επίσης την πολύ όμορφη λέξη kıç:
Kıçında pireler uçuşmak
Kıçının kıllarıyla balık avlamak
Kıçının kılları ağarmak