29 Μαΐ 2010

Μαθήματα τουρκικών 3: ποιητική βραδιά

Για σήμερα, εκλεκτό μας κοινό, έχουμε τρία όμορφα (και πάντα επίκαιρα) τουρκικά ποιηματάκια (σε ελεύθερη μετάφραση).


Το πρώτο είναι αρκετά παλιό, είναι από την εποχή των Νεότουρκων (1908-18), εποχή που ονομαζόταν και "συνταγματικό καθεστώς" ή "νέο καθεστώς" (μεταπολίτευση σαν να λέμε!) ή και "εποχή της ελευθερίας", γιατί ξεκίνησε με την επαναφορά του Συντάγματος του οποίου την εφαρμογή είχε αναστείλει ο Σουλτάνος Αμπντούλχαμιτ το 1878. Κι η εποχή των Νεότουρκων όμως δεν τα πήγε τελικά πολύ καλά σε θέματα ελευθερίας, εξ'ού και το ποιηματάκι του ποιητή Eşref (για τον οποίο δεν έχουμε πολλές πληροφορίες):


Στην απολυταρχία να μιλήσεις ήταν απαγορευμένο,

Αν μιλούσες, σ’έκλαιγε η μάνα σου.

Στην εποχή της ελευθερίας, αλλιώς τώρα είναι ορισμένο,

Σ’αφήνουν να μιλήσεις και μετά γαμάνε τη μάνα σου.


Τα άλλα δύο είναι πολύ πιο πρόσφατα. Είναι και τα δύο του Ορχάν Βελί (Κιανίκ), σπουδαίου ποιητή που γεννήθηκε το 1914 και πέθανε νεότατος το 1950, πολύ άδοξα δυστυχώς: ένα βράδυ στην Άγκυρα (μεθυσμένος καθώς λέγεται) έπεσε σε μια τρύπα που είχαν ανοίξει στον δρόμο για να κάνουν έργα. Γύρισε στην Κωνσταντινούπολη, αλλά δύο μέρες μέτα πέθανε μετά από ξαφνική αδιαθεσία, από εγκεφαλική αιμορραγία που είχε προκαλέσει η πτώση. Περισσότερες πληροφορίες εδώ. Τα δύο αυτά ποιήματα είναι από τα σχετικά τελευταία του, από την εποχή που φαίνεται ότι είχε αρχίσει να ενδιαφέρεται για κοινωνικά ζητήματα. Δημοσιεύτηκαν και τα δύο στο περιοδικό Yaprak με διαφορά ενός μήνα (στις 15 Δεκεμβρίου 1949 το πρώτο, στις 15 Ιανουαρίου 1950 το δεύτερο).


Ποίημα με ουρά


Δεν μπορούμε να ταιριάξουμε, είναι ξέχωροι οι δρόμοι μας ∙

Εσύ είσαι η γάτα του χασάπη, εγώ είμαι του δρόμου ∙

Το δικό σου το φαΐ, σε γυαλισμένο μπωλάκι ∙

Το δικό μου στο στόμα του λιονταριού ∙

Εσύ βλέπεις στον ύπνο σου έρωτες, εγώ κόκαλα.


Δεν είναι εύκολο όμως και το δικό σου, αδερφούλα μου ∙

Δεν είναι εύκολο δηλαδή,

Έτσι να κουνάς την ουρά σου, μέρα του θεού.


Απάντηση

- Από τη γάτα του χασάπη στη γάτα του δρόμου


Μιλάς για πείνα ∙

Πάει να πει, είσαι κομμουνίστρια.

Πάει να πει, όλα αυτά τα κτήρια εσύ τα καις.

Κι αυτά στην Κωνσταντινούπολη εσύ,

Κι αυτά στην Άγκυρα εσύ...

Τι γουρούνι που είσαι, εσύ!

9 σχόλια:

An-Lu είπε...

Ενδιαφεροντα, μπορω να πω.

ΠανωςΚ. είπε...

Πολλή ποίηση τελευταία στην Τουρκία.

http://www.makthes.gr/news/permanent/56095/

δύτης των νιπτήρων είπε...

Ωραίος ο Ορχάν Βελή, και νομίζω ιδανικός για όποιον ξεκινάει με τη γλώσσα. Μου θύμισες ένα αγαπημένο μου τραγούδι του Τζεμ Καρατζά, το Mavi liman.

Edit: Λάθος, οι στίχοι είναι του Χικμέτ... Δεν πειράζει, είναι πάντα πολύ ωραίο: http://www.youtube.com/watch?v=p_ibErhjDS8

k2 είπε...

@ An-Lu
καλημέρες εκεί στο εξωτικό Αζερμπαϊτζάν! :)

@ΠάνωςΚ
Μη με συγχύζεις, να χαρείς! :) Η απάντησή μου σε όσους γράφουν τέτοια επικο-λυρικά για την Κων/πολη, εδώ: http://koupepkia.blogspot.com/2010/01/yagmurlu-gunlerde-hep-seni-andm.html
Μια κι έδωσε και την ιδέα ο Δύτης, μπορεί να κάνω κι ένα σπέσιαλ "Τζεμ Καρατζά" (θεός Τούρκος ροκάς) για εσάς που καταπιάνεστε με τη μουσική.

@Δυτή
Α, δεν το ήξερα αυτό το τραγούδι (και το ποίημα)! Το είδα (και άκουσα) και στα μέρη σου, ωραίο είναι! Επίσης έχει μελοποιήσει (τότε που ήταν με τους Moğollar) και το İstanbul'u dinliyorum του Ορχάν Βελί: λίγο αστείο να ακούς αυτούς τους τρυφερούς στίχους με την αγριοφωνάρα του Καρατζά :)

δύτης των νιπτήρων είπε...

Ορίστε και άλλο ένα του Ορχάν Βελί από τον Τζεμ Καρατζά, από τον ίδιο δίσκο (τον καλύτερό του, κτγμ): Bedava yaşıyoruz

http://www.youtube.com/watch?v=XeYPYlP8DmM

δύτης των νιπτήρων είπε...

Ορίστε και το Istanbul'u dinliyorum:
http://www.youtube.com/watch?v=wHtyfK0KC0c&feature=related

k2 είπε...

@ Δύτη,
το İstanbul'u dinliyorum το έχω και σε σιντί :) Το Bedava yaşıyoruz είναι απ'τα αγαπημένα μου του Ορχάν Βελί, δεν ήξερα ότι είχε μελοποιηθεί! Παρεμπιπτόντως, μια και σ'αρέσει κι ο Σαββόπουλος: σκεφτόμουνα σοβαρά κάποτε να γράψω μία σύγκριση Σαββόπουλου - Καρατζά: δεν σου φαίνεται ότι μοιάζουν σε πολλά, ακόμα και στα πολιτικά ενίοτε; :)

δύτης των νιπτήρων είπε...

Μα ναι, άμα δεις το σημείωσα και σε ένα σχόλιο στα μέρη μου. Συν τοις άλλοις, (δεν ξέρω τώρα που πέθανε αλλά) στα τελευταία του τον θεωρούσαν και κείνον πουλημένο σοσιαλδημοκράτη οι παλιοί φανατικοί. Το ίδιο, νομίζω, συνέβαινε και με τον άλλο μακαρίτη, τον Φικρέτ Κιζιλόκ (με λιγότερη ένταση αυτόν).

k2 είπε...

@ Δύτη,
συγγνώμη, δεν είχα τα σχόλια στο ποστ σου! Μόλις ανακάλυψα άλλη Τουρκάλα τραγουδίστρια - τυχαία, από άρθρο της Ραντικάλ που την έλεγε "Τουρκάλα Τζόαν Μπαέζ": Selda Bağcan Μερικά απ'τα τραγούδια της που βρήκα στον ίντερνετ μου άρεσαν πολύ!