4 Ιουν 2010

Ούτε με το Ισραήλ, ούτε με τη Χαμάς



Ήθελα να γράψω κάτι συνεκτικό για το Ισραήλ και την Παλαιστίνη. Όμως ο Murat Belge, σπουδαίος Τούρκος αριστερός διανοούμενος, εξέφρασε εξαιρετικά καλά αυτά που θα ήθελα να πω. Μεταφράζω λοιπόν το άρθρο, για να ξέρουμε με ποιους Παλαιστίνιους, ποιους Ισραηλινούς και ποιους Τούρκους είμαστε. Γενικά, με ποιους ανθρώπους και πολίτες είμαστε: όσους πιστεύουν σε μερικές βασικές πολιτικές αξίες, όπως η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Από ιστορικής άποψης, το πιο σημαντικό εκφράζεται με μια πρόταση στο άρθρο του Μπελγκέ: «προϋπόθεση για την ύπαρξη αυτού του καθεστώτος είναι να μην επιτρέπεται στη ντόπια κοινωνία να μορφωθεί και να εξελιχθεί». Αυτό κάνει το Ισραήλ, αυτό έχουν κάνει κατά καιρούς και οι αποικιοκρατικές δυνάμεις: σταματώντας τις δυναμικές των ντόπιων κοινωνίων για αλλαγή, χρησιμοποιώντας όσα στοιχεία της παραδοσιακής κοινωνίας τους βολεύουν για να εγκλωβίσουν την κοινωνία σε αδράνειες, κι επιπλέον τροφοδοτώντας με τη σύγκρουση τα πιο ακραία στοιχεία, σταματάνε τον ίδιο τον εκδημοκρατισμό, και της «άλλης» κοινωνίας και της «δικής τους». Μ’αυτό τον τρόπο, το Ισραήλ βρέθηκε αυτή τη στιγμή να έχει ως βασικό συνομιλητή στην Παλαιστίνη τη Χαμάς και να δηλώνει ότι αρνείται να συνομιλήσει με ισλαμιστές. Έτσι όμως εγκλωβίζονται όλα τα δημοκρατικά, προοδευτικά στοιχεία, και στο Ισραήλ και στην Παλαιστίνη.


Ισραήλ
του Μουράτ Μπελγκέ


Θυμάμαι ότι πριν από χρόνια, γράφοντας σχετικά με διεθνή θέματα, είχα βάλει το Ισραήλ και τη Νότια Αφρική στην ίδια κατηγορία. Και στις δύο περιπτώσεις έχουμε μία μορφή «Δημοκρατίας» την οποία, για ιδιαίτερους λόγους και σε ιδιαίτερες συνθήκες, εγκαθίδρυσησε μια κοινότητα «μεταναστών» διαμορφώνοντας μια μορφή διακύβερνησης που καταπίεζε τους ντόπιους. Προϋπόθεση για την ύπαρξη αυτού του καθεστώτος είναι να μην επιτρέπεται στη ντόπια κοινωνία να μορφωθεί και να εξελιχθεί ∙ η αδυναμία της ντόπιας κοινωνίας επιτρέπει σ’αυτό το καθεστώς να συνεχίζει να υπάρχει.

Όμως, όσο περνάει ο καιρός, γίνεται όλο και πιο δύσκολο να πειστεί η σε συνεχή αλλαγή διεθνής κοινή γνώμη για τη νομιμότητα αυτού του καθεστώτος. Κι εδώ συνεχίζονται οι ομοιότητες: η αντίδραση της παγκόσμιας κοινής γνώμης αρχίζει να γίνεται εξίσου καθοριστική με τον αγώνα που διεξάγεται μέσα στην ίδια τη χώρα. Ίσως και να γίνεται ακόμα πιο σημαντική και καθοριστική, επειδή η εν λόγω κοινωνία μεταναστών έχει πείσει τον εαυτό της ότι έχει το δικαίωμα να καταπιέζει τον ντόπιο λαό. Κι έχει συνηθίσει να ζει μ’αυτά τα διπλά κριτήρια. Όμως αρχίζει να κλονίζεται από τις παγκόσμιες αντιδράσεις που αντιμετωπίζει.

Η λευκή μειονότητα της Νότιας Αφρικής, ολλανδικής κυρίως καταγωγής, η οποία είχε ζήσει πιο πολλά χρόνια σ’ένα τέτοιο καθεστώς, ήταν η πρώτη που υποχώρησε. Τώρα η κατάσταση στη Νότια Αφρική ομαλοποιείται.

Το Ισραήλ, από την άλλη, δεν υποχώρησε. Κι όχι μόνο δεν υποχώρησε, αλλά, εντελώς στην αντίθετη κατεύθυνση, υιοθετώντας μια όλο και πιο σκληρή στάση, συνεχίζει στον ίδιο δρόμο ∙ ακολουθεί μια πολιτική που βασίζεται στο να δείχνει πόσο αποφασισμενο είναι να συνεχίζει σ’αυτό τον δρόμο, φέρνει στην εξουσία ηγεσίες που σκέφτονται κατ’αυτό τον τρόπο. Οι μηχανισμοί που παράγουν μια ριζοσπαστικοποίηση προς αυτή την κατεύθυνση δουλεύουν στο φουλ στην κοινωνία του.

Μια τέτοια πολιτική έχει πιθανότητες επιτυχίας; Είναι βιώσιμη; Κατά τη γνώμη μου, όχι. Όμως σύμφωνα με τις ηγεσίες που περιέγραψα οποιαδήποτε άλλη πολιτική δεν μπορεί καν να εξεταστεί.

Και η τελευταία πράξη του Ισραήλ, και ένα μεγαλό πόσοστο όσων έχει κάνει μέχρι σήμερα, είναι πράγματα που δεν μπορούν να υποστηριχτούν, δεν δικαιολογούνται. Όμως υπάρχει εδώ ένα σημαντικό σημείο που δεν πρέπει να μας διαφεύγει. Αυτό έχει να κάνει πιο πολύ όχι με το ίδιο το Ισραήλ, αλλά με τους εχθρούς του: σήμερα, στο μέτωπο που έχει διαμορφωθεί εναντίον του Ισραήλ, περιλαμβάνει και μια διόλου ευκαταφρόνητη μερίδα που δεν αναγνωρίζει το δικαίωμα ύπαρξης του Ισραήλ. Άνθρωποι που σκέφτονταν έτσι – πιο σωστό μάλλον είναι να πούμε «ένιωθαν» κι όχι «σκέφτονταν» – υπήρχαν και στη Νότια Αφρική και στους μαύρους λαούς των γύρω χωρών. Κι αυτό είναι λογικό να συμβαίνει σε κάθε μέρος όπου ένα τέτοιο καθεστώς ασκεί μια τέτοια καταπίεση. Μπορούμε να κατανοήσουμε τους λόγους γι’αυτό, αλλά άλλο το «κατανοώ» κι άλλο το «επιδοκιμάζω». Δεν χτίζεται ζωή πάνω στο μίσος και την έχθρα.

Τελικά, στη Νότια Αφρική τον φαύλο κύκλο της εχθρότητας έσπασε πρώτος απ’όλους ο Νέλσον Μαντέλα. Αυτός είπε ότι το μέλλον που μπορεί κανείς να οραματιστεί για τη χώρα πρέπει να είναι ένα μέλλον στο οποίο λευκοί και μαύροι θα ζουν μαζί και έδωσε εγγυήσεις ότι οι μαύροι θα το τηρούσαν αυτό. Έπεισε, και στη Νότια Αφρική η ζωή συνεχίζεται στηριζόμενη σ’αυτές τις αρχές.

Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που δεν εγκρίνουν συγκεκριμένες πολιτικές συμπεριφορές του Ισραήλ ∙ και καθώς δεν αλλάζει τρόπο συμπεριφοράς, μπορούμε να υποθέσουμε ότι αυτοί θα αυξηθούν. Όμως αυτοί οι άνθρωποι δεν πιστεύουν ότι πρέπει να καταστραφεί το Ισραήλ, αλλά υπερασπίζονται το δικαίωμα ύπαρξης του Ισραήλ. Ένας απ’αυτούς είμαι κι εγώ. Ο τρόπος με τον οποίο ιδρύθηκε το Ισράηλ μπορεί να είναι γεμάτος λάθη. Ο κόσμος, που μόλις ξυπνούσε από τον εφιάλτη του Β’ παγκόσμιου πολέμου, μέσα στη σαστιμάρα του να επανορθώσει για τα όσα φρικτά είχαν γίνει στον πόλεμο, κάνοντας νέα λάθη ενθάρρυνε το Ισραήλ. Και με τη γνωστή «δυτική αναισθησία» δεν πρόσεξε καν τι έκανε και στην πλάτη ποιου.

Όμως σήμερα είμαστε στο 2010. Σήμερα, αυτό που λέμε «λύση» μπορεί να είναι μια φόρμουλα, και μόνο μα μόνο αυτή, που να μην παραβλέπει το δικαίωμα ύπαρξης κανενός.

Μέχρι σήμερα, στην παγκόσμια πολιτική ιστορία είδαμε πολλές φορές να επαναλαμβάνεται το εξής: όποιος/ό,τι δεν κάμπτεται, σπάει. Οι «πολιτικές ακαμψίας» που ακολουθούνται βάσει μιας ρητορικής του τύπου «δεν μπορούμε να κάνουμε υποχωρήσεις, δεν θα κάνουμε υποχωρήσεις», ως αποτέλεσμα μιας συσσώρευσης που διαμορφώνεται πιο αργά ή πιο γρήγορα, ανάλογα με τις συνθήκες, σε κάποιο σημείο αρχίζουν να τρίζουν και να κλυδωνίζονται ∙ μετά απ’αυτό το σημείο παύει να είναι δυνατό να σταματήσει κάποιος αυτό το αποτέλεσμα. Αυτή τη στιγμή το Ισραήλ (το οποίο δεν «υποχώρησε» όπως η Νότια Αφρική) βρίσκεται σ’ένα σημείο αυτής της διαδικασίας. Αν δεν αλλάξει τη συμπεριφορά του, δεν θα αλλάξει κι αυτό το αποτέλεσμα. Το λέω αυτό, ενώ αυτό δεν είναι το αποτέλεσμα που θέλω εγώ. Με τίποτα δεν το θέλω.


Το άρθρο του Μπελγκέ στο πρωτότυπο θα το βρείτε εδώ.

Κι εδώ ένα ενδιαρέρον σάιτ.



14 σχόλια:

δύτης των νιπτήρων είπε...

Ψύχραιμη ανάλυση ενός ψύχραιμου ανθρώπου.
(και πριν σκεφτούμε ότι κι εδώ διαβάζουμε τέτοια, ας αναλογιστούμε ότι εμείς δεν βρισκόμαστε σε τέτοια ένταση όπως τώρα η Τουρκία)

Кроткая είπε...

tweet tweet tweet.

antidrasi+sex είπε...

"Δεν χτίζεται ζωή πάνω στο μίσος και την έχθρα. "

Το κακό είναι ότι σε αυτή τη χώρα που ζούμε έχουμε "εβραιοφάγους" ακόμα και εκεί που δεν θα έπρεπε.
Που το μόνο που θυμούνται είναι να προσθέτουν "Αλίμονο, δεν τα βάζουμε με τον Ισραηλινό λαό, αλλά μόνο με την ηγεσία" ίσα πως για να δώσουν άλλοθι, πρώτα πρώτα στον εαυτό τους.

(και εγώ tweet)

NdN είπε...

Εξαιρετικό το άρθρο. Πολύ ψύχραιμη ματιά, τόσο που θα εκπλαγώ αν δεν υπήρχαν φωνές που τον ονόμαζαν "προδότη", "πόσα πήρες να τα γράψεις", κτλ. Εξάλλου τέτοιες φωνές ακολουθούν πάντοτε τετοια κείμενα.

Λοιπόν λόγω δουλειάς, τόπου διαμονής και σπουδών έχω αρκετούς (πολλούς θα ελεγα) φίλους Μουσουλμάνους αλλά και έναν πολύ καλό φίλο Λιβανέζο Χριστιανό. Με Ισραηλινούς δεν έκανα ποτέ παρέα, εχω δυο τρεις γνωστούς, αλλά όχι φίλους. Οχι επειδή είχα κάτι μαζί τους (χιουμοριστικά να πω ότι εξάλλου σε τόσο όμορφες γυναίκες όσο οι Ισραηλινές δεν κρατάς κακία), αλλά απλά δεν έτυχε.

Εχω ακούσει ιστορίες και από τις δυο πλευρές. Ο Λιβανέζος φίλος έχασε τον θείο του στους βομβαρισμούς ενώ μία γνωστή Ισραηλινή έχασε τον αδερφό της σε επίθεση αυτοκτονίας σε λεωφορείο. Περίπτωση για ειρήνη δεν νομίζω ότι υπάρχει. Τα προσωπικά βιώματα του καθένα είναι πιο ισχυρά από την ικανότητα να "σκέφτεσαι" καθαρά. Νομίζω ότι όταν χάνεις παιδια/αδερφια/γονείς το μοναδικό που σε νοιάζει είναι να μην μείνει ζωντανος κανένας από τους απέναντι. Η δημιουργια κράτους ή η σταθερότητα του δικού σου περνάει σε δεύτερη μοίρα. Και ναι, οι προσωπικές ιστοριες είναι ατελείωτες. Μου έχει δοθεί η εντύπωση ότι ο καθένας έχει από μία. Μακάρι να κάνω λάθος και να υπάρχει ελπίδα, αλλά προς το παρόν η κατάσταση δείχνει ότι δεν έχω.

harisheiz είπε...

άψογο!

k2 είπε...

Καταρχάς πολύ χαίρομαι που άρεσε το άρθρο του Μπελγκέ! Άντε, μήπως αφιερώσω κι ένα ποστ γενικά στον Μπελγκέ, γιατί του έχω πολύ μεγάλη εκτίμηση.
Α, και @harisheiz καλωσήρθες!

@ Δύτη, @ NdN,
πράγματι το μεγάλο προσόν του Μπελγκέ και του άρθρου του είναι η ψυχραιμία του.

@ NdN,
τον Μπελγκέ τον έχουν πει προδότη ουκ ολίγες φορές, κι απ'όλους του πολιτικούς χώρους (μέχρι κι απ'την Αριστερά ορισμένοι που δεν τον θεωρούν... αρκετά αριστερό).
Γενικά είναι περίεργες που διαμορφώνονται και στην Τουρκία και διεθνώς: ενώ στις δεκαετίες του '70 και του '80 ο αγώνας των Παλαιστινίων ήταν καθαρά αριστερή υπόθεση, τώρα τον έχει καπελώσει σε πολύ μεγάλο βαθμό το πολιτικό Ισλάμ και η αριστερά είναι απούσα...
Καταλαβαίνω (χωρίς να επιδοκιμάζω που λέει κι ο Μπελγκέ) πλήρως ανθρώπους που λόγω άμεσων προσωπικών βιωμάτων διολισθαίνουν από την πολιτική τοποθέτηση στο απλό μίσος. Μένει να δούμε τι θα γίνει, μήπως η συνείδηση του ότι δεν έχουν άλλη επιλογή από την ειρήνευση υπερισχύσει του μίσους...

Τώρα, γενικά:
Αυτό που δεν καταλαβαίνω είναι ανθρώπους που δεν έχουν κανένα προσωπικό βίωμα αλλά και πάλι αντιδρούν μόνο με μίσος (οι Εβραίοι αυτό, οι Μουσουλμάνοι εκείνο...). Και με τρομάζει το ότι πολλές φορές οι εξελίξεις, λόγω και της προϊούσαν αποπολιτικοποίησης των ζητημάτων όπως έλεγα για την Αριστερα και την Παλαιστίνη, τείνουμε να αναγκαζόμαστε κι εμείς να πάρουμε θέση με κάποιον που δεν εγκρίνουμε και που εκφράζει φανατισμό. Για παράδειγμα, ο κόσμος πεθαίνει στη Γάζα. Δεν εγκρίνω σε καμία περίπτωση τη Χαμάς. Αλλά θα εναντιωθώ στη βοήθεια προς τη Γάζα για να μην επωφεληθεί η Χαμάς; Κάτι αντίστοιχο είχε συμβεί και πριν από 4 χρόνια με τον πόλεμο στον Λίβανο: φυσικά και κανείς μας δεν συντάσσεται με τη Χεζμπολλάχ, αλλά όταν το Ισραήλ εισβάλλει σε μια χώρα και σκοτώνει κόσμο και μόνο η Χεζμπολλάχ αντιστέκεται, εμείς πού θα σταθούμε;

Δύσκολες καταστάσεις, και μόνο με επιστήμη και με πολιτική μπορούμε κι εμείς να έχουμε μια συνεπή στάση. Επιστήμη (κυρίως Ιστορία) για να ξέρουμε τι και πώς συμβαίνει, πολιτική για να έχουμε κάποιες βασικές αρχές (δημοκρατία, δικαιώματα για όλους...) και να τις προωθούμε.

k2 είπε...

διόρθωση: το "Γενικά είναι περίεργες" έπρεπε να είναι "Γενικά είναι περίεργες οι καταστάσεις"

k2 είπε...

Α, και "οι εξελίξεις τείνουν να μας αναγκάζουν". Οκ, άλλη φορά θα το διαβάζω το σχόλιό μου πριν το στείλω :)

δύτης των νιπτήρων είπε...

Να αφιερώσεις κι ένα ποστ γενικά στον Μπελγκέ; Έχεις ήδη υποσχεθεί ένα για τον Καρατζά! :)

leo είπε...

Πολύ καλή ανάρτηση. θα αναδημοσιεύσω και το σχόλιό σου που επίσης είναι άριστο, φαντάζομαι το επιτρέπεις.
Το μίσος όμως είναι τόσο βαθιά φωλιασμένο στις ψυχές όλων εκεί κάτω που μόνο κάτι εξωπραγματικό θα μπορούσε να αλλάξει την κατάσταση. Στη νότια Αφρική δεν ήταν το ίδιο, οι μαύροι ήταν πλειοψηφία, ο ρατσισμός του χρώματος της επιδερμίδας είχε ηττηθεί παγκόσμια και ο ΜΑντέλα ήταν μεγάλη φυσιογνωμία. Εδώ δεν υπάρχουν οι ίδιες προυποθέσεις και η βία και ο τρόμος θα συνεχιστούν. Μια ανοικτή πληγή για να μας θυμίζει ότι όλα ανθρώπινα είναι και τα καλά και η φρίκη. ΚΑλό μεσημέρι

k2 είπε...

@ Δύτη,
Το σκέφτηκα όταν το έγραφα ότι μπορεί να έκανες αυτό το σχόλιο, αλλά ήθελα να πιστεύω ότι δεν είσαι προβοκάτορας! :) Ουδέποτε υποσχέθηκα ότι θα γράψω για τον Τζεμ Καρατζά. :)

@ Leo,
Καλωσήρθες!
Όντως, κι εγώ βρίσκω σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις περιπτώσεις Ισραήλ-Παλαιστίνης και Νότιας Αφρικής. Παρόλα αυτά είναι το μόνο "μοντέλο" που έχουμε για να σκεφτούμε τι μπορεί να γίνει...
(Δεν έχω αντίρρηση να αναδημοσιεύονται σε άλλα μπλογκ αυτά που γράφω εδώ, αρκεί να υπάρχει αναφορά της πηγής και να ενημερώνομαι για να το ξέρω.)

δύτης των νιπτήρων είπε...

Ουδέποτε υποσχέθηκες....; Για ξαναδές τα σχόλια στο προηγούμενο! :)

k2 είπε...

Βρε Δύτη, δεν το υποσχέθηκα... είπα ότι θα το σκεφτώ! :)
Λυπήσου με την καψερή, τελειώνω (επιτέλους) το πρώτο κεφάλαιο της διατριβής! :)

connectionwithcairo είπε...

Ωραία ανάρτηση και συγχαρητήρια για τη μετάφραση.

Το μόνο που θα ήθελα να πω είναι ότι με βάση κάποιες συζητήσεις με λευκούς της Νότιας Αφρικής (δυστυχώς μαύρους δεν έχω γνωρίσει), κάθε άλλο παρά έχουν εξομαλυνθεί τα πράγματα. Οι επιθέσεις, και σωματικές και εναντίον περιουσιών, ενάντια σε λευκούς είναι πάρα πολλές και δεν είναι λίγοι αυτοί που εγκαταλείπουν τη Ν. Αφρική.