31 Δεκ 2011

Πρωτοχρονιάτικο ποστ: Yeni Türkü – Ξενιτειάς δρόμοι

(Göç yolları, τραγούδι των Yeni Türkü σε στίχους του Murathan Mungan - οι τουρκικοί στίχοι εδώ)





Ξενιτειάς δρόμοι


Πείτε το στα βουνά, στους ανέμους

Στα εξόριστα παιδιά

Κανείς να μη νικηθεί απ’τον φόβο

Υπάρχει πέρασμα προς το αύριο


Ξενιτειάς δρόμοι

Άνοιξαν για μας

Ανοίγουν, βέβαια

Ξενιτειάς δρόμοι

Μια μέρα θά’ρθει

Θ’αντιστραφούν

Ξενιτειάς δρόμοι

Αντιστρέφονται, βέβαια

Το πιο μεγάλο όπλο, να ελπίζεις

Να μας λείπουν τα ενθύμια


Ανοίξτε τον δρόμο για τα φτερωτά άλογα

Για τα παιδιά που γυρνάνε απ’την εξορία

Ανάψτε φωτιές στις κορφές

Υπάρχει πέρασμα προς το αύριο


Ξενιτειάς δρόμοι

Άνοιξαν για μας

Ανοίγουν, βέβαια

Ξενιτειάς δρόμοι

Μια μέρα θά’ρθει

Θ’αντιστραφούν

Ξενιτειάς δρόμοι

Αντιστρέφονται, βέβαια

Κι αν σκορπιστήκαμε στους δρόμους της ξενιτειάς

Αύριο όλος ο κόσμος είναι δικός μας...



Σημείωση:

Είπα να φερθώ σαν να είμαστε σε άλλες εποχές και να γράψω ένα σαχλο-ποστ για την Πρωτοχρονιά. Να βάλω μια φωτογραφία της Λουλούς (το περίφημο peugeot 206 των κουπεπκιών που βγαίνει στη σύνταξη) για να την αποχαιρετήσω, και μαζί ένα χαζοχαρούμενο τραγουδάκι με τη Βουγιουκλάκη οδηγό. Να βάλω επίσης κι άλλο ένα τραγούδι, που το άκουσα σήμερα το πρωί και το θυμήθηκα: Maskeli balo (μπαλ μασκέ) – εδώ σε διασκευή του τουρκικού ροκ γκρουπ Athena, αν και η πρώτη τουρκική εκδοχή είναι αυτή των Yeni Türkü. Και ναι, αν σας θυμίζει κάτι είναι διασκευή ενός πολύ γνωστού ελληνικού τραγουδιού – κατά τη γνώμη μου η τουρκική εκδοχή είναι καλύτερη, και κυρίως αυτή των Athena, οι οποίοι πήραν αυτό το μάλλον κακό τραγουδάκι και το μετέτρεψαν σ’ένα ροκ τραγούδι που υπό τις κατάλληλες συνθήκες ακούγεται.

Κι έτσι έφτασα σ’αυτό εδώ το τραγούδι των Yeni Türkü (τουρκικό συγκρότημα με ενδιαφέρουσα ιστορία και ήχους, μπαίνει κι αυτό στη λίστα με τα ποστ που περιμένουν να γραφτούν) που μου φάνηκε κατάλληλο: αισιόδοξο αλλά όχι χαζοχαρούμενο. Οι στίχοι είναι του Murathan Mungan, σημαντικού Τούρκου λογοτέχνη (μέχρι να γίνει ποστ κι αυτός, βλ. εδώ). Υπάρχει κι άλλη μια εκδοχή του (μεταγενέστερη, από άλμπουμ του 2004 με διασκευές τραγουδιών σε στίχους του Μουρατχάν Μουνγκάν), απ'τον (μακαρίτη) Τούρκο ρόκερ Τζεμ Καρατζά (Cem Karaca).



20 Δεκ 2011

...σπάνιο να βρεις δυο μαζί




Δύσκολα τα ζητήματα καρδιάς! Ειδικά όταν μπλέκονται στην υπόθεση, εκτός απ'τον καψουρωμένο πλην καταχρεώμενο Εδιμβουργέζο υφαντουργό και το αντικείμενο του πόθου του, ένας σπάταλος, διεφθαρμένος και άδικος άρχοντας, ένας ευαίσθητος δήμιος και ο βοηθός του που, παρά τις συμβουλές του θνήσκοντος πατρός του, μάλλον διάλεξε λάθος επάγγελμα.



Πλήρης κριτική θα ακολουθήσει αν και όποτε ευκαιρήσουν τα κουπέπκια (έχουν πέσει και κοινωνικές υποχρεώσεις τελευταίως, καταλαβαίνετε). Προς το παρόν ένα έχω μόνο να σας πω: πηγαίντε οπωσδήποτε να δείτε την "Μπαλάντα ενός ευαίσθητου δήμιου" των Αστούρθων. Βιαστείτε, γιατί ο βασιλιάς αποφάσισε ότι το επάγγελμα του δήμιου θα ανοίξει στην ιδιωτική πρωτοβουλία και ενδέχεται δήμιος και βοηθός δήμιου να κατέβουν σε απεργία διαρκείας...


Συντελεστές και λοιπές πληροφορίες στο σάιτ των Αστούρθων (αδελφού σωματείου των Τσιριτσάντζουλων, για όσους τους γνωρίζουν).

3 Δεκ 2011

"Ο ξεναγός"




"Ο ξεναγός" του Ζαχαρία Μαυροειδή είναι μια συμπαθητική ταινία που βλέπεται ευχάριστα (εδώ η σύνοψη, απ'το σάιτ της ταινίας που έχει και τους συντελεστές, διάφορα έξτρα κλπ.). Δεν είμαι σε θέση να γράψω πλήρη κριτική (και δεν είμαι και καλή σ'αυτό), οπότε θα πω λίγα πράγματα επιγραμματικά.


Πλην:

Κάτι μου έλειπε στο στόρι, χωρίς να μπορώ να προσδιορίσω τι ακριβώς. Απλώς δεν ένιωθα αρκετα να με βάζει κάπως "μέσα" η ταινία, να με παρασέρνει η υπόθεση.
Ο "χορός" (χορωδία) που εμφανίζεται στα καλά καθούμενα στη μέση του δρόμου προς το τέλος της ταινίας. Ναι, το ξέρω, οι περισσότεροι θα έβαζαν αυτή τη λεπτομέρεια (που παραπέμπει σε "Mighty Aphrodite" του Woody Allen; σε κάτι από Αλμοδόβαρ;) στα μεγάλα συν της ταινίας. Η παραξενιά μου είναι ότι δεν μ'αρέσουν οι σουρεαλιστικές προσθήκες σε κατά τα άλλα ρεαλιστικά έργα - είμαι κι άνθρωπος του ρεαλισμού (έως νατουραλισμού, Ζολά και ξερό ψωμί), τι να κάνω;


Συν:

Οι ηθοποιοί.
Πολύ καλή μουσική.
Πολύ προσεγμένες και χαριτωμένες λεπτομέρειες, π.χ. οι τίτλοι.


Το πιο μεγάλο συν:

Οι χαρακτήρες. Κι αυτή είναι η άλλη μου παραξενιά: δεν μπορώ τα βιβλία ή τις ταινίες όπου οι χαρακτήρες δεν έχουν συνοχή. Ε λοιπόν, στον Ξεναγό όλοι οι χαρακτήρες έχουν συνέπεια. Έχουν χαρακτηριστικά που τους ακολουθούν απ'την αρχή μέχρι το τέλος, κι αυτό ισχύει για όλους τους χαρακτήρες. Αλλά πιο πολύ είναι βέβαια εμφανές στον κεντρικό ήρωα, τον ίδιο τον ξεναγό. Το ότι ψάχνει την ταυτότητά του (επαγγελματική και σεξουαλική) δεν τον κάνει αλλοπρόσαλλο: είναι σταθερά αυτό που θα λέγαμε "σπάστης". Ίσως γι'αυτό δεν μπορεί να ξεκαθαρίσει και τι θέλει, παρότι στα απλά και καθημερινά όχι απλώς ξέρει τι θέλει αλλά ακολουθεί συγκεκριμένες ιεροτελεστίες (π.χ. ο τρόπος που βουρτσίζει τα δόντια του ή το πώς διπλώνει τα μπλουζάκια του) που μάλιστα τονίζονται πολύ ωραία με τη σκηνοθεσία και την ερμηνεία.


Αν και λίγο φρίκαρα με τα χούγια του ξεναγού: ταυτίστηκα! Μα αλήθεια, είμαι ΤΟΣΟ σπάστης; :)

28 Νοε 2011

Σταγονίδια

(Σημειώσεις κρίσης, 1)

Πληροφορηθήκαμε την Κυριακή την κίνηση σπουδαστών της Σχολής Ευελπίδων να μετατρέψουν την επέτειο του Πολυτεχνείου σε αντι-επέτειο τραγουδώντας τον ύμνο της 21ης Απριλίου. Το γεγονός μου φαίνεται αληθοφανές και δεν με εκπλήσσει: απ’τη μικρή μου εμπειρία με στρατιωτικούς μπορώ να πω ότι μια προτίμηση στην «τάξη και ασφάλεια» την έχουν, ενώ ταυτόχρονα δεν βλέπουν με καλό μάτι τις διεκδικήσεις και μαζικές εκδηλώσεις κάθε είδους. Επίσης από τις διηγήσεις τους είχα καταλάβει ότι η γιορτή του Πολυτεχνείου δεν έχει στη Σχολή Ευελπίδων τη βαρύτητα και την αίγλη που έχουν οι εθνικές επέτειοι της 25ης Μαρτίου και της 28ης Οκτωβρίου. Το ρεπορτάζ λέει μάλιστα ότι πρωτεργάτης της κίνησης ήταν ο αρχηγός των Ευελπίδων. Αρχηγός απ’όσο ξέρω ονομάζεται ο τεταρτοετής με την υψηλότερη βαθμολογία ∙ οι υπόλοιποι (και ειδικά οι των μικρότερων τάξεων) είναι υποχρεωμένοι να του φέρονται με σεβασμό, επομένως δεν είναι απίθανο ο ίδιος να το έκανε και μόνο για τη χαρά του να το παίξει ακόμα μια φορά αρχηγός και οι υπόλοιποι να τον ακολούθησαν απ’τη μια γιατί δεν τους φάνηκε και τόσο κακή ιδέα κι απ’την άλλη γιατί δεν λες στον αρχηγό ότι πάει να κάνει βλακεία.

Αυτό που μου κάνει εντύπωση είναι ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζει το Βήμα την είδηση και το πώς τη σχολιάζει στο κύριο άρθρο. Το γεγονός είναι όντως αποκρουστικό και ανησυχητικό: πρέπει να αναρωτηθούμε τι εκπαίδευση δίνει και τι αποφοίτους βγάζει η Σχολή Ευελπίδων εδώ και χρόνια. Όμως σε καμία περίπτωση δεν κινδυνεύει αυτή τη στιγμή η Ελλάδα από στρατιωτική δικτατορία. Ούτε μέσα στον στρατό ούτε έξω απ’αυτόν, στην κοινωνία ολόκληρη, υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες για να γίνει και να σταθεί μια δικτατορία. Ο σχολιασμός του Βήματος μου φαίνεται κομμένος και ραμμένος για να μας φοβερίσει μ’έναν ανύπαρκτο κίνδυνο. Κι αυτό, για να νομιμοποιήσει την παρούσα κυβέρνηση, παρουσιάζοντάς τη όχι μόνο σαν το μικρότερο κακό, αλλά και ως «ομαλότητα» σε αντίθεση με μια «ανωμαλία» που μπορεί να συμβεί αν συνεχίσουμε με τις αντιδράσεις μας να «απαξιώνουμε τους θεσμούς». Το Βήμα μπλέκει, για να βγάλει αυτό το ηθικό δίδαγμα, πράγματα διαφορετικά μεταξύ τους: την απαξίωση των θεσμών, τις διαμαρτυρίες της 28ης Οκτωβρίου, το περιστατικό της Σχολής Ευελπίδων. Και με διδακτικό ύφος μας λέει ότι δεν θυμόμαστε δικτατορία, γι’αυτό προφανώς δεν εκτιμάμε τη δημοκρατία που έχουμε σήμερα. (Επιχείρημα που θυμίζει πολύ αυτά που μας έλεγαν για την οικονομική μας κατάσταση: δεν θυμόμαστε τη φτώχεια της δεκαετίας του ’50, γι’αυτό μεγαλοποιούμε τη σημερινή ύφεση.)

Κι επειδή δεν θυμόμαστε δικτατορία, δεν πρέπει να θέλουμε περισσότερη δημοκρατία; Εξακολουθώ να μη θεωρώ ότι έχουμε χούντα, όπως λένε πολλοί. Η έκφραση της τελευταίας πρότασης του κύριου άρθρου του Βήματος μού φαίνεται όμως ότι περιγράφει πολύ καλά αυτό που έχουμε: «μειωμένη δημοκρατία». Τους λόγους και τον τρόπο με τους οποίους περιορίζεται η δημοκρατία περιγράφει εξαιρετικά ο Αχμέτ Ινσέλ στο πολύ καλό άρθρο του για τον «δημοκρατικό αυταρχισμό». Η κυβέρνηση Παπαδήμου είναι – απ’όσο μπορώ να καταλάβω χωρίς να είμαι νομικός – τυπικά νόμιμη ∙ δεν είναι όμως νομιμοποιημένη. Για την ακρίβεια, και η προηγούμενη κυβέρνηση είχε χάσει τη νομιμοποίησή της. Και οι δύο στέκονται – για πόσο ακόμα; – μόνο χάρη στον μπαμπούλα ότι η ακυβερνησία ή οι εκλογές θα φέρουν χάος. Και οι δύο επιβάλλουν μέτρα οριακής συνταγματικότητας (τουλάχιστον αυτό κατάλαβα απ'αυτό το κείμενο του Χασοδίκη).

Όλα αυτά θα μπορούσα να τα έχω πει και μ’ένα βίντεο, γιατί η ιστορία με τα «σταγονίδια» αυθόρμητα μου θύμισε την ταινία Λούφα και Παραλλαγή, και συγκεκριμένα τη σκηνή όπου ο συνταγματάρχης ζητάει απ'τους φαντάρους να ετοιμάσουν ένα τεράστιο πορτρέτο του Λένιν και κάμποσα σφυροδρέπανα. Τελικώς αποδεικνύεται ότι θα χρησιμοποιηθούν στα σκηνικά μιας ταινίας, αλλά και η εικασία ενός («υπόπτων κοινωνικών φρονημάτων») φαντάρου, ότι θα τα παρουσιάσουν ως ευρήματα που θα αποδεικνύουν την ύπαρξη κομμουνιστικής συνωμοσίας, ακούγεται πολύ αληθοφανής. Άλλωστε πάνω σε τέτοιες φήμες και εικασίες δεν στήθηκε η νομιμοποίηση της 21ης Απριλίου; Το στρατιωτικό πραξικόπημα παρουσιάστηκε ως απαραίτητο για να σωθεί η χώρα απ'τον κομμουνιστικό κίνδυνο και απ'την αναρχία στην οποία οδηγούσε η ασυνεννοησία των πολιτικών δυνάμεων. Όπως ακριβώς μια υποτιθέμενη κομμουνιστική απειλή χρησίμευε για να νομιμοποιείται η χούντα, η πιθανότητα η δυσαρέσκεια που επικρατεί στην κοινωνία να οδηγήσει σε δημοκρατική εκτροπή χρησιμοποιείται σήμερα για να ενισχυθεί στα μάτια της κοινωνίας η πολύ περιορισμένη νομιμοποίηση της κυβέρνησης Παπαδήμου.


Ιδού το βίντεο:




Και μια μικρή σημείωση (αν και απεχθάνομαι τους αφορισμούς): στο ερώτημα «εθνικό συμφέρον ή δημοκρατία», η μόνη σωστή απάντηση είναι «το εθνικό συμφέρον είναι η δημοκρατία».

16 Νοε 2011

Βορίδης ueber alles


Σημερινή συνέντευξη του Βορίδη στο γαλλικό Minute. Ενδιαφέρουσα προσαρμογή για το γαλλικό κοινό. Το σουρεαλιστικό συμπέρασμα βέβαια του ανενημέρωτου Γάλλου αναγνώστη θα είναι ότι "οι ξένοι έρχονται στην Ελλάδα για να εκμεταλλευτούν τις κοινωνικές μας παροχές". Τ'ακούσαμε κι αυτό...



16 novembre 2011
EUROPE

«Minute »: Pourquoi avez-vous accepté d’intégrer ce gouvernement?

Makis Voridis: Ce gouvernement n’est pas basé sur le programme d’un parti, mais simplement
sur un objectif limité dans le temps (une cen tainede jours) : stabiliser la situation, sauver l’économie et garantir le financement de l’économie grecque. Il a donc un but très fédérateur, qui est de sortir la Grèce de la tourmente. Notre mission consiste à mettre en oeuvre les décisions prises lors du sommet européen du 26 octobre, car la participation du pays à la zone euro est en jeu – autrement dit, l’avenir de la Grèce, mais aussi, à bien des égards, l’avenir de l’Europe, car notre éviction pourrait avoir de terribles conséquences. L’enjeu est donc de taille et il était normal que nous répondions positivement à l’appel du premier ministre Lucas Papademos [ndlr: ex-viceprésident de la Banque centrale européenne, ancien de la banque américaine Goldman Sachs], puisqu’il a proposé une trêve générale et un «gouvernement d’entente et d’équilibre » dans l’intérêt de la nation. Le nouveau gouvernement est pressé par Bruxelles et le Fonds monétaire international (FMI) de ramener le plus rapidement possible notre pays, dont l’endettement atteint 162 % du PIB, à la stabilité économique..

Est-ce que cette cohabitation ne risque pas d’être difficile, voire stérile?

Nous devons, certes, faire fonctionner une équi pe ministérielle aux sensibilités politiques très diverses: c’est évidemment un défi, mais je crois que nous le relèverons tous. Et ce, à condition
que chaque parti accepte de mettre ses idéesde côté pour parer au plus pressé, qui est de réduire la dette. Nous éviterons tous de critiquer nos partenaires sur la place publique, même si
les discussions seront évidemment possibles en conseil des ministres. Le plus important est de concrétiser les mesures d’assainissement budgétaire de la Grèce, pour débloquer prochainement une tranche vitale de 8 milliards d’euros sur le premier prêt accordé par l’Union européenne. D’ailleurs, pour revenir à votre question, bien au-delà du risque de cohabitation difficile, il était important de montrer la volonté de la Grèce d’appliquer les engagements pris auprès de nos partenaires européens. Cette coalition, pratiquement et symboliquement, illustre la volonté générale de sortir le pays de la crise. C’est aussi une manifestation de cohésion nationale, face aux troubles internes qui ont pu agiter la Grèce.

Quelles solutions proposerez-vous?

Il y a de solides raisons d’espérer sortir de la crise. La solution primordiale, c’est de continuer le plan de financement prévu avec nos partenaires: effacement de 100 milliards d’euros de dette publique détenue par les banques, un prêt supplémentaire et une recapitalisation des banques
grecques. Sans cela, la stabilité est impossible. Ensuite, il faut réduire drastiquement le déficit
et équilibrer le budget, notamment en réduisant fortement le train de vie de l’Etat et de la fonction publique. Enfin, il faut redynamiser notre économie, nous montrer plus compétitifs et, bien sûr, lutter à tout prix contre la corruption.

L’implication du FMI et de l’UE dans vos affaires ne met-elle pas en péril la souveraineté de la Grèce?

C’est ainsi: il existe des lois européennes et des procédures appliquées à tous les membres de la zone euro lorsque le budget ou les éléments macroéconomiques sont déficients. Les contrôles
vont évidemment être accrus avec l’accord du 26 octobre…

N’est-ce pas un obstacle concernant la défense des intérêts de la Grèce? Par rapport à vos relations avec la Turquie, par exemple…

En fait, tout dépend du problème dont il pourrait être question. En l’état, je ne peux pas vous répondre sans un cas précis à traiter. Ce qui est sûr, c’est que si une menace grave pesait sur
l’intérêt national de la Grèce, je ferai mon devoir.

L’immigration semble également poser un grave problème social en Grèce…

L’immigration constitue effectivement un grand problème dans notre pays, mais si vous voulez bien, nous attendrons les élections législatives du 19 février pour en reparler! Tout le monde, au sein du gouvernement, ne partage pas notre programme concernant l’immigration. Ce que je peux vous dire, c’est que ce sera forcément un sujet abordé en conseil des ministres, car nous pensons que, pour résoudre la crise, il est indispensable de changer le code de la nationalité,
limiter drastiquement les aides sociales et inverser les flux migratoires.

Que pensez-vous des émeutes des Indignés?

C’est délicat… Je peux évidemment comprendre qu’il y ait beaucoup de mécontents. Bien des
gens rencontrent les pires difficultés à cause du chômage, ou des coupes qui ont été faites dans les salaires et les retraites; mais il est important de refuser la violence et d’établir un dialogue. Concrètement, il faut prendre le maximum de mesures sociales pour éviter l’aggravation de la situation des plus modestes de mes concitoyens. Mais il est tout aussi important de réformer l’état socialiste mis en place par la gauche, qui, structurellement, coûte une fortune et qui, finalement, est en partie à l’origine de la crise qui nous frappe. Cette faillite du système nous ramène d’ailleurs au problème de l’immigration, car les étrangers installés en Grèce, généralement illégaux, sont le plus souvent venus pour bénéficier de notre système d’assistance publique. Ce faisant, en cette période de crise, chaque euro qui leur est alloué manque cruellement aux plus pauvres d’entre nous.

[Propos recueillis par P. Cousteau]

23 Ιουλ 2011

Milch

Για την Αυστρία που έζησα τις τελευταίες δυο βδομάδες μπορώ να γράψω πολλά, ενδιαφέροντα, προσωπικά, γελαδερά, ιστορικά. Δεν θα το κάνω. Όχι γιατί βαριέμαι αλλά γιατί θέλω να μοιραστώ μόνο την πιο έντονη ανάμνηση από το Γκρατς με την επονομασία Milch. Το βίντεο δεν είναι φυσικά από το Γκρατς, έχει όμως τον καλύτερο ήχο που βρήκα στο γιουτούμπι. Πρόκειται για απόσπασμα από το μιούζικαλ Elisabeth. Ακολουθούν οι στίχοι γερμανιστί (δε θέλω γκρίνιες για το αμετάφραστο, είναι τουλάχιστον hochdeutsch, σε αντίθεση με αυτό που υπέστην δυο βδομάδες).



FRAUEN:
Wann gibt’s endlich Milch?
Warum wird uns nicht aufgemacht?

LUCHENI:
Heute keine Lieferung!

MÄNNER:
Wieder umsonst.
Die Kanne leer, wie so oft.
Umsonst gefrorn und gehofft, die halbe Nacht.

MENGE:
Jemand belügt uns.
Jemand betrügt uns.
Jemand hält uns für dumm.
Wir müssen hungern,
andere lungern
in den Palästen rum...
Schluss!


LUCHENI:
Wollt ihr wissen, wer die Milch euch nimmt?

MENGE:
Sag wer?

LUCHENI:
Die ganze Milch ist nur für sie bestimmt!

MENGE:
Für wen?

LUCHENI:
Für eure Kaiserin! Sie braucht sie für...

MENGE:
Für was?

LUCHENI:
... ihr Bad!

MENGE:
Was?

LUCHENI:
Ja!

FRAUEN:
Was für ein Skandal!

LUCHENI:
Ein Skandal!

FRAUEN:
Das hätt’ ich nie von ihr geglaubt!

LUCHENI:
Das hättet ihr nie von ihr geglaubt!

MÄNNER:
Kinder sterben, weil’s keine Milch gibt für sie...

LUCHENI:
Keine Milch für die Kinder!

MÄNNER:
... während sie badet darin...

LUCHENI:
Sie badet darin!

MÄNNER:
... und uns beraubt!

MENGE:
Was nützt das Klagen,
man muss verjagen,
die uns ins Unglück führ’n!

LUCHENI:
Verjagt, die euch ins Unglück führ’n!

MENGE:
Weg mit den Drohnen,
die uns nicht schonen –
Lasst sie die Volkswut spür’n!

LUCHENI:
Lass sie die Volkswut spür’n!

MENGE:
Schluss!

LUCHENI:
Wollt ihr hören, was die Kaiserin quält?

MENGE:
Sag, was?

LUCHENI:
Wenn sie in ihrem Kamm die Haare zählt,...

MENGE:
Wie das?

LUCHENI:
... weint sie vor Kummer,
denn sie trauert um...

MENGE:
Um was?

LUCHENI:
... ihr Haar!

MENGE:
Was?

LUCHENI:
Ja!

MENGE:
Zeit, sich zu wehren!

LUCHENI:
Höchste Zeit!

MENGE:
Wir woll’n sie lehren...

LUCHENI:
Wir woll’n sie lehren!

MENGE:
... dass man uns nicht verlacht.

LUCHENI:
Lasst euch nicht mehr verhöhnen!

MENGE:
Brot für die Armen!
Recht statt Erbarmen!
Nieder mit jeder Macht!

LUCHENI:
Freiheit für das Volk!

MENGE & LUCHENI:
Brüder seid bereit,
es ist soweit!
Schluss mit dem Leid! Sagt ja!
Die neue Zeit ist da!

11 Ιουν 2011

Οι πλατείες κι οι πορείες

Το ποστ αυτό γράφεται στο πλαίσιο του αφιερώματος "Πλατεία και Δημοκρατία".

Ο απολογισμός που μπορώ να κάνω για το Σύνταγμα δεν είναι αντιπροσωπευτικός γιατί δεν βρίσκομαι εκεί κάθε μέρα. Πηγαίνω όποτε και όσο μπορώ. Γι’αυτό δεν θα επιχειρήσω να κάνω συνολικό απολογισμό, μόνο να παραθέσω κάποιες σκέψεις που γυροφέρνω στο μυαλό μου με αφορμή τις πλατείες. Αρχικά προσπαθούσα να ταύτισω το εγχειρήμα με ό,τι καλούπια είχα ήδη στο κεφάλι μου, και για να το καταλάβω και για να το αναλύσω. Πορείες, συλαλλητήρια, πολιτικές συνελεύσεις. Όταν έπρεπε να το περιγράψω έλεγα: θυμίζει συνάθροιση προεκλογικής ομιλίας, αναμονή πριν τη συναυλία, συλλαληλητήριο για τη Μακεδονία, λαΐκό πανηγύρι επαρχίας. Και προσπαθώ τόσες μέρες να βρω τι κοινό έχουν αυτοί οι άσχετοι μεταξύ τους συνειρμοί. Βρήκα δύο. Το ένα είναι το πλήθος. Ατέλειωτοι άνθρωποι μαζεμένοι σε παρέες, πηγαδάκια που έχουν συγκεντρωθεί για έναν σκοπό σε κάποιο μέρος. Για ν’ακούσουν τον ηγέτη, τον τραγουδιστή, το εθνικό κάλεσμα. Κοινή συνισταμένη, το εξωτερικό γεγονός που τους ενώνει. Αυτό ήταν εύκολο, πολλές αναλύσεις διαβάζουμε τελευταία για την έννοια του πλήθους, την κινητήριο αυτή δύναμη που μπορεί να κάνει θαύματα μόνο και μόνο λόγω του όγκου της.

Το δεύτερο που μου πήρε μέρες να το προσδιορίσω ήταν πιο χωροταξικό. Αναρωτιόμουν γιατί σε καμία περιγραφή δεν μου ερχόταν η εικόνα της πορείας στο μυαλό μου, ενώ τα επιμέρους χαρακτηριστικά περισσότερο πολιτικά είναι παρά οτιδήποτε άλλο. Και τελικά το βρήκα: Η στατικότητα της πλατείας. Σε αντίθεση με τι; Με την κινητικότητα της πορείας. Στην πορεία ξεκινάς με καθορισμένο από πριν στόχο. Έχεις αρχή, μέση, τέλος και ειρμό. Φωνάζεις συνθήματα, δεν εγκαταλείπεις το μπλοκ και μένεις οχυρωμένος στις αλυσίδες όταν χτυπάνε τα ΜΑΤ. Όσο μπορείς. Στόχος είναι ν’ακουστείς, να συσπειρωθείς και να ταυτιστείς με την αναγνωρισιμότητα που σου προσφέρει το μπλοκ, την προσωπική σου ανωνυμία και τα συνθήματα που υπερβατικά ενώνουν σε μια φαντασιακή κοινότητα κοινών διεκδικήσεων. Διεκδικήσεων προσεκτικά ορισμένων από πριν και σχεδόν σχεδιασμένων με μοιρογνωμόνιο. Ξέρεις απόλυτα ποια είναι τα διακυβεύματα και το μόνο που μπορεί να σε εκπλήξει είναι κάποια ευφάνταστα συνθήματα (δεν λέω για τους μπάτσους, αυτό δεν είναι πια έκπληξη). Για να είσαι σωστός διαδηλωτής μένεις οχυρωμένος στις αλυσίδες του μπλοκ σου, αλλιώς, αν περιφέρεσαι δεξιά-αριστερά προσπαθώντας να βγάλεις άκρη με τα υπόλοιπα μπλοκ ή να μετρήσεις κεφάλια ή να βγάλεις καμιά πανοραμική, κατατάσσεσαι πάραυτα στην κατηγορία του Γιαπωνέζου τουρίστα και όχι σ’αυτήν των σοβαρών και συνειδητοποιημένων διαδηλωτών. Αν έπρεπε να χαρακτηρίσω από χωροταξικής άποψης μια πορεία η λέξη που θα επέλεγα είναι «κατακερματισμός». Όχι ιδεολογικός, ούτε πολιτικός, αυστηρά γεωγραφικός. Ο γεωγραφικός κατακερματισμός αποτελεί προϋπόθεση της ιδεολογικής σύμπνοιας σε καθεστώς πορείας. Στην πορεία πας για να εκτελέσεις το χρέος που έχεις ιδεολογικά αναλάβει από πριν, σχεδόν εργολαβικά. Δεν πας όμως για να ζυμωθείς με άλλους ανθρώπους, με διαφορετικές ιδέες, δεν πας για να δεις ή να κάνεις την έκπληξη. Φανταστείτε μια πορεία όπου όλοι οι συμμετέχοντες περιφέρονται άτακτα πάνω-κάτω, μιλάνε με όποιον βρουν μπροστά τους και διαπραγματεύονται το τελικό διακύβευμα. Μια τέτοια εικόνα θα ακύρωνε την ίδια την έννοια της πορείας, η οποία εκκινεί από κάπου και τερματίζει κάπου αλλού, έχοντας προκαθορισμένα αιτηματα και στόχους. Υλικός στόχος είναι να τερματίσουν όλα τα μπλοκ στην γραμμή του ορισμένου από πριν τέρματος και να «διαλυθούν ησύχως», ενώ η συνεκτική της δύναμη είναι η πειθαρχεία στον τρόπο που κινούμαστε. Η τελική ένωση μέσω του κατακερματισμού. Λόγω της φύσης του εγχειρήματος.

Στις πλατείες συμβαίνει το αντίθετο. Και γι’αυτό, ενώ η μαζική προσέλευση παραπέμπει εν πρώτοις σε πορεία, κανένα άλλο στοιχείο δεν θυμίζει αυτού του τύπου την έκφραση. Γι’αυτό για τις πλατείες ο χωροταξικός όρος που θα επέλεγα είναι «ζύμωση». Ζύμωση όλων των τύπων: πολιτική, ιδεολογική, κοινωνική, προσωπική, συλλογική. Εκεί επιβάλλεται η –σχεδόν άναρχη- κινητικότητα των συμμετεχόντων σε όλο το εύρος του χώρου που οι ίδιοι πολύ συγκεκριμένα έχουν ορίσει. Ενώ η κινητικότητα του χώρου της πορείας στηρίζεται εν πολλοίς στην στατικότητα των συμμετεχόντων μέσα σ’αυτή, η στατικότητα της πλατείας επιτρέπει, σχεδόν επιβάλλει την κινητικότητα των συμμετεχόντων. Γι’αυτό η πλατεία ως έννοια είναι πολύ πιο ευέλικτη ως προς το ποιόν των υποκειμένων που την απαρτίζουν. Δεν χρειάζεται να «δηλώσουν» εκ των προτέρων σαφή ιδεολογική τοποθέτηση, δεν κατεβαίνουν υποχρεωτικά υπό την σκέπη ενός φορέα/συνδικαλιστικού οργάνου/παράταξης/κόμματος. Γι’αυτό και τα όρια εντός του –κατά τα άλλα- ευκρινώς ορισμένου χώρου είναι σαφώς πιο ρευστά, πιο ευέλικτα, και τελικά πιο προσπελάσιμα. Η φυσική δρασκελιά που σε μεταφέρει από τον έναν χώρο στον άλλον, στην πλατεία μπορεί να σε μεταφέρει και σε διαφορετικό ιδεολογικό σύμπαν. Γι’αυτό και στην αρχή δεν μπορούσα να εξηγήσω γιατί κάθε φορά κατέληγα με διαφορετικές παρέες, σε διαφορετικό παρτέρι, με περισσότερους αγνώστους απ’ό,τι γνωστούς, κι όλο αυτό με τεράστια φυσικότητα. Η προσλαμβάνουσα εικόνα δηλαδή αλλάζει κάθε φορά ανάλογα με τους ανθρώπους με τους οποίους μιλάς, με το εκάστοτε πηγαδάκι, με την πάνω ή την κάτω πλατεία. Είναι σαν να έχεις μια μαγική εικόνα που μεταβάλλεται κάθε φορά που στρέφεις τον φακό σου κατά λίγες μοίρες. Η πανοραμική δε εικόνα της ευρυγώνιας λήψης δείχνει κάτι παραπάνω από ανθρώπινες κουκίδες. Δείχνει την πολυμορφία ενός μικρόκοσμου αρκετά αντιπροσωπευτικού της ελληνικής κοινωνίας. Γι’αυτό κι η εικόνα που με ξένισε στην αρχή, αυτή του «ό,τι νά’ναι», που δεν παραπέμπει σε μια συγκεκριμένη μερίδα ανθρώπων με διακριτά χαρακτηριστικά, αλλά σε πολλές και διαφορετικές πραγματικότητες, στο τέλος συνειδητοποίησα ότι αποτελεί συστατικό στοιχείο της πλατείας. Στην πορεία ξέρεις τι να περιμένεις, φαντάζεσαι από πριν τα πρόσωπα, αν όχι τα επιμέρους χαρακτηριστικά τους, τουλάχιστον το στιλ, την εμφάνιση και σε γενικές γραμμές τις απόψεις τους. Στην πλατεία, πέρα από παρατηρήσεις τόσο γενικόλογες που καταντούν αφόρητη κοινοτοπία, δεν μπορείς να κατατάξεις το πλήθος στα γνωστά σχήματα με τα οποία έχεις μάθει να πορεύεσαι τόσα χρόνια.

Το στοίχημα λοιπόν της πλατείας, ο τελικός στόχος αν θέλετε, δεν είναι μόνο τα συνθήματα, οι διεκδικήσεις και η αυτοοργάνωση. Το στοίχημα είναι πάνω απ’όλα η ζύμωση διαφορετικών μεταξύ τους ανθρώπων, η αλληλεπίδραση που μπορεί να έχει η συνάντησή τους και το αποτέλεσμα που αυτή μπορεί να επιφέρει. Δεν ξέρω αν η ζύμωση αυτή θα οδηγήσει σε άμεσα και χειροπιαστά αποτελέσματα (κανείς δεν μπορεί να το ξέρει), αυτό που ξέρω σίγουρα πάντως είναι ότι η εμπειρία της πλατείας θ’αφήσει στους συμμετέχοντες, ανεξάρτητα από την πρακτική έκβαση του εδώ και του τώρα, κάτι ανεκτίμητο: την πολιτική παρακαταθήκη της δυνητικής ανατροπής που μπορεί να προέλθει από την κινητοποίηση του στατικού.

ΥΓ. Το ποστ αυτό συνειδητά δεν εστιάζεται στο τι ακριβώς συμβαίνει αυτές τις μέρες στην πλατεία. Όταν η δράση προηγείται, η ανάλυση δεν μπορεί παρά να περιμένει.