Περί Δημοκρατίας

Έκλεισε η ΕΡΤ και ... εγένετο φως! Πρώτη φορά στα χρονικά είμαστε όλοι συντονισμένοι στη δημόσια τηλεόραση, άλλοι διαδικτυακά, άλλοι στα κανάλια που αναμεταδίδουν το "πειρατικό" πρόγραμμά της.  Ποτέ ως τώρα δεν ακούσαμε τόσες αλήθειες μαζεμένες, τόσο σταράτα λόγια, τόση πολυφωνία και τόσες κουβέντες έξω απ'τα δόντια, όλα αυτά δηλαδή που εν πολλοίς θα έπρεπε να ακούμε και να βλέπουμε  όλα αυτά τα χρόνια από τη δημόσια τηλεόραση.

Δεν θα μείνω στο αυτονόητο, στο επικό αυτογκόλ της κυβέρνησης, στο αδιανόητο του κλεισίματος δημόσιας τηλεόρασης και ραδιοφωνίας σε μια κίνηση εντυπωσιασμού, επίδειξης ισχύος και πιθανόν αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης  από ναυάγια τύπου GAZPROM και άλλα. Αυτά τα λένε τις τελευταίες 48 ώρες οι δημοσιογράφοι κι οι καλεσμένοι της ΕΡΤ πολύ καλύτερα από μένα.

Βρίσκω εξαιρετική την αυτοκριτική που προέρχεται από την ίδια την ΕΡΤ, αλλά και τη  μαχητικότητα που επιδεικνύει στην επίτευξη του στόχου της, αγκαλιάζοντας (έστω και την υστεραία) και την υπόλοιπη σπαρασσόμεη πλην μαχόμενη κοινωνία. Βρίσκω όμως ότι η αυτοκριτική αυτή  υστερεί, ως μη όφειλε, σε δύο σημεία.

α) Σχεδόν όλοι οι δημοσιογράφοι επαναλαμβάνουν ότι το βασικό θέμα δεν είναι οι μισθοί και τα δεδουλευμένα, αλλά το κλείσιμο της ΕΡΤ. Αυτή την άμυνα δεν την καταλαβαίνω,, ούτε και την ασπάζομαι. Από πότε η καταβολή μισθών και δεδουλευμένων αποτελεί δευτερεύουσας σημασίας ζήτημα;  Έχω την αίσθηση ότι οι της ΕΡΤ βρίσκονται σε άμυνα γιατί δε νιώθουν άνετα να υπερασπιστούν αυτόνομα την καταβολή δεδουλευμένων για συναδέλφους τους, πολλοί εκ των οποίων βρίσκονται  στο στόχαστρο της υπόλοιπης  κοινωνίας για τους γνωστούς λόγους (αργομισθίες, ρουσφετολογικές προσλήψεις κλπ).  Πρόκειται όμως για δύο εντελώς διακριτά φαινόμενα.  Το αν μια επιχείρηση αντιμετωπίζει φαινόμενα διαφθοράς ή κακοδιαχείρισης δεν μπορεί να δικαιολογεί στη συνείδησή μας το συνολικό πάγωμα πληρωμών. Ένα πρώτο κακό δεν θεραπεύεται  ούτε δικαιολογεί την εφαρμογή ενός δεύτερου. Η μη καταβολή δεδουλευμένων όχι μόνο δε "ρεφάρει" για τους αργόμισθους, αλλά εντείνει  τον φαύλο  κύκλο της διαφθοράς κρατώντας όλους τους εργαζόμενους δέσμιους της κάθε κυβέρνησης.

β) Παρατήρησα αρκετές φορές σχετική αμηχανία στο επιχείρημα "το κλείσιμο επιβάλλεται από  δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση εν καιρώ ειρήνης  και όχι από χούντα", υπονοώντας ότι  η κυβέρνηση εκφράζει τη βούληση της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού. Επειδή είναι κάτι που ακούγεται αποστομωτικό όταν ξεμένει κανείς από επιχειρήματα ουσίας, θα πω μόνο το εξής. Δεν χρειάζεται να ασπαζόμαστε την άποψη των κυβερνώντων (και αυτό το λέω με αφορμή και την Τουρκία) ότι η δημοκρατία εκφράζεται με την εκλογή μονάρχη σε τακτά χρονικά διαστήματα.  Οι εκλογές αποτελούν συνθήκη αναγκαία αλλά όχι ικανή να ορίσει τη δημοκρατία.  Για να το πω ξεκάθαρα: η εκάστοτε κυβέρνηση εκλέγεται σε βάση προεκλογικού προγράμματος που παρουσιάζει στους ψηφοφόρους  της. Αν η κυβέρνηση αυτή εφαρμόσει το εντελώς αντίθετο πρόγραμμα απ'αυτό που ευαγγελίστηκε προεκλογικά, κάπου και με κάποιον τρόπο πρέπει να είναι υπόλογη. Στην Ελλάδα, όπως και στην Τουρκία, οι δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις δεν είναι υπόλογες σε καμία απολύτως εξουσία. Αντίθετα, εφαρμόζουν ανενόχλητες όποια πολιτική γουστάρουν, ακόμα κι αν αυτή δεν έχει καμία σχέση με την πολιτική την οποία εκλέχτηκαν να εφαρμόσουν. Στους κυβερνητικούς τραμπουκισμούς λοιπόν που λένε λίγο-πολύ "όποιος διαφωνεί  να το δείξει στις κάλπες" ή "μας έχει εξουσιοδοτήσει ο λαός με την ψήφο του", η μόνη απάντηση μπορεί να είναι "Καμία ψήφος δεν είναι λευκή επιταγή για την καταστροφή της κοινωνίας. Καμία τέτοια πολιτική στο όνομά μας". Αν η ΕΡΤ παραμείνει κλειστή δεν θα γίνει εξαιτίας της βούλησης του λαού διά των εκλεγμένων αντιπροσώπων του, αλλά εναντίον της βούλησης του. Και την τακτική αυτή χούντα δεν τη λες, αλλά ούτε και δημοκρατία...

Ο τοίχος είχε τη δική του ιστορία

Οι καταιγιστικές εξελίξεις στην Τουρκία καθιστούν εξαιρετικά δύσκολο να αποκτήσουμε μια ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης. Διαβάζουμε αναλύσεις και περιγραφές  (τις πιο έγκυρες συνήθως από τους συμμετέχοντες στην εξέγερση), πολλές πλευρές όμως ξεγλιστρούν όχι μόνο από το οπτικό αλλά κι από το γλωσσικό μας πεδίο. Κι επειδή φωνή δεν έχουν μόνο οι άνθρωποι αλλά και οι τοίχοι, συγκεντρώνω εδώ κάποια από τα συνθήματα που έχουν μέχρι στιγμής γραφτεί στους τοίχους πολλών πόλεων της Τουρκίας και μας αφηγούνται τη δική τους αλήθεια. Όλες τις φωτογραφίες μπορείτε να τις βρείτε εδώ. Η δική μας συνεισφορά έγκειται στη μετάφραση.

Ταγίπ... Έκανα τρία παιδιά. Όχι επειδή το ζήτησες εσύ, αλλά επειδή έκανα ελεύθερα σεξ.

(Αναφέρεται σε δηλώσεις του πρωθυπουργού κατά των εκτρώσεων και υπέρ των τριών παιδιών ανά γυναίκα)

Και θα πίνω και θα φιλάω.

Πήγαμε στην αντίσταση. Δάσκαλε, θα γυρίσουμε, μη μας βάλεις απουσία.

Απαγορεύεται η κατεδάφιση των πάρκων.

Πόση ώρα αντέχεις να κοιτάς τον εαυτό σου στον καθρέφτη;

Πάρτυ επανάστασης!

Καλεσμένος όλος ο λαός.

(Θα έχει και πιλάφι)

Όλα για το κεφάλαιο, αγάπη μου.

Αντισταθήκαμε. Κάναμε έκτρωση στον νεκρό πολίτη εντός μας!

Ο χρόνος σου τελείωσε, Ταγίπ.

Μην ευγνωμονείς, εξεγέρσου! (Στην υγειά σου, Ταγίπ!)

Κλείσε την τηλεόραση και βγες στο δρόμο για τη δημοκρατία.

Δεν ξαναπατάω στο Ταξίμ. Αστυνομία.

Να ζεις σημαίνει να αντιστέκεσαι. Παντού Ταξίμ.

Δεν αντιστεκόμαστε υπό κανένα κόμμα. Εμείς είμαστε ο λαός.

Το σπρέι πιπεριού κάνει κεφάλι!

1η Ιουνίου νικήσαμε

Σωτηρία 2.0 Φορτώνει.

Σώσε τα αδέσποτα από τα δακρυγόνα.

Δεν υπάρχει εσύ κι εγώ, υπάρχει επανάσταση

Δε θέλουμε δακρυγόνα, θέλουμε δικαιοσύνη.

Αν η καταπίεση είναι νόμος, η εξέγερση είναι δικαίωμα.

Εστιατόριο "Σερίφης"

Μενού ημέρας:

1. Προωθημένη δημοκρατία

2. Σπρέι πιπεριού

3. Δακρυγόνα

Εναλλακτικό μενού:

Περισσότερη ελευθερία

          Ταξίμ, 01.06.2013

Δεν τελείωσαν τα ψέματά σας, ΜΜΕ;

Δεν τελείωσαν.

Προς Δημοκρατία

Γραμμή ενοικίασης δολοφόνων: 155

Ο πλιατσικολόγος ήταν εδώ. [All Cops Are Bastards]

Είσοδος - Έξοδος εργοταξίου.

Μπορεί να εξέρχονται φασίστες [αντί νταλίκες]

Αυτός ο λαός είναι θαυμάσιος, φίλε μου!

Οι επαναστάτριες είναι πανέμορφες.

Προς Ταξίμ.

Προς Λεωφόρο Αστυνομικής "Αύρας"

Ήρθε ο πραγματικός ιδιοκτήτης, Ταγίπ, τρέχα!

Αντιστάσου, πάρκο Γκεζί.

Έρχομαι!!!

[ΟΚ, αυτό το τελευταίο δεν είναι τοίχος, είναι κοιλιά ετοιμόγεννης, αλλά δεν μπόρεσα ν'αντισταθώ]

Εκλεκτικές διασημότητες άσημων πάρκων

Τις τελευταίες μέρες όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα στην Τουρκία, και μάλιστα σ'ένα μέχρι προχθές απολύτως άσημο πάρκο. Σας διαβεβαιώ ότι ζούσα πολύ κοντά στην περιοχή και δεν είχα ακούσει ποτέ το όνομά του. Την εβδομάδα που μας πέρασε δε νομίζω να υπάρχει άνθρωπος με πρόσβαση σε οποιοδήποτε μέσο ενημέρωσης που δεν έμαθε απ'έξω το όνομα Gezi Parkı. Τα γεγονότα είναι ακόμα εν εξελίξει, οπότε οποιαδήποτε σοβαρή ανάλυση είναι παρακινδυνευμένη.  Μέσα στη δίνη των ανακριβειών όμως, μπορούμε να βάλουμε κάποια πράγματα στη θέση τους.

1. Η κυβέρνηση Ερντογάν ετοιμαζόταν να επιδοθεί σε συνολική ανάπλαση της πλατείας Ταξίμ, με ανισόπεδους κόμβους, εμπορικό κέντρο που θα φιλοξενούσε και διεθνή συνεδριακό χώρο, τζαμί κι ένα σωρό ακόμα θαυμαστά. Το ελάχιστο πράσινο που επιβιώνει πάνω στην πλατεία λέγεται Gezi Parkı. Κάποιοι λίγοι ακτιβιστές είχαν καταλάβει το πάρκο από τις αρχές της περασμένης βδομάδας. Έμεναν το βράδυ με σκηνές, διάβαζαν ήσυχα-ήσυχα την ημέρα στο γρασίδι, ενημέρωναν τους περαστικούς, και άλλα τέτοια πολιτισμένα.

2. Αν η αστυνομία δεν παρενέβαινε βίαια για να τους εκδιώξει,, ίσως το θέμα να μην αναφερόταν πουθενά αλλού εκτός από τις τοπικές εφημερίδες. Όμως η βίαιη απομάκρυνση των αρχικών διαδηλωτών από την τουρκική αστυνομία, πυροδότησε ένα κύμα συμπαράστασης αρχικά στο πάρκο και στους υπερασπιστές του, για να μετατραπεί εντός ωρών στο μεγαλύτερο αντιπολιτευτικό  κίνημα στην Τουρκία των τελευταίων πολλών χρόνων. Οι διαδηλώσεις συμπαράστασης διαδέχονταν η μια την άλλη σε πάρα πολλές πόλεις της Τουρκίας αλλά και του εξωτερικού.

3. Έχουμε δηλαδή μια  ελάσσονα αφορμή (το πάρκο) που οδηγεί σε μια μείζονα κοινωνική έκρηξη με πρωτοφανή αστυνομική βία. Η βία από μόνη της δεν αποτελεί έκπληξη για την Τουρκία, η τόση βία όμως  ("αύρες" που πυροβολούσαν τους διαδηλωτές, πλαστικές σφαίρες, ατελείωτα δακρυγόνα, μάχες σώμα με σώμα) σε συνδυασμό με τις δηλώσεις Ερντογάν, μας λέει πολλά.

4. Ο Ερντογάν, 24 ώρες μετά τις πρώτες σφοδρές συγκρούσεις και αφού τα επεισόδια είχαν κάνει το γύρο του κόσμου όχι χάρη στα τουρκικά ΜΜΕ, προέβη σε προκλητικές δηλώσεις. Χαρακτήρισε τους διαδηλωτές εγκληματίες  και φασίστες, εγκάλεσε τις ευρωπαϊκές χώρες λέγοντας τους να ασχοληθούν με τους δικούς τους διαδηλωτές, είπε ότι η ανάπλαση θα γίνει κανονικά και σ'όποιον αρέσει και απείλησε στεγνά ότι αν οι διαδηλωτές κατεβάσουν 100.000, ο ίδιος θα φέρει 1.000.000 για αντίποινα. Η αστυνομική βία πέρασε στα ψιλά.

5. Η εκτίμησή μου είναι ότι ο Τούρκος πρωθυπουργός, ο οποίος φέρθηκε σαν άλλος Σουλτάνος που εκδίδει φιρμάνι με εφαρμογή πάση θυσία για τα θέματα της Αυτοκρατορίας του, υποτίμησε εντυπωσιακά την κατάσταση. Με χαρακτηριστική αλαζονεία, θεώρησε ότι η καταστολή είναι η μόνη δυνατή απάντηση στους εκατομμύρια αντιφρονούντες. Μια συνταγή πολυεφαρμοσμένη στην Τουρκία: το κράτος δεν έχει μάθει να υποχωρεί σε λαϊκά αιτήματα, καθότι θεωρεί ότι πλήττεται το κύρος του αν κάνει έστω και ένα βήμα πίσω. Η εμπειρία λέει ότι κάτι αντίστοιχο θα συμβεί και τώρα. Μόνο που η τουρκική κυβέρνηση θα καταγάγει νίκη καθόλου περιφανή, αλλά Πύρρειο. Με μια απολύτως λανθασμένη ανάγνωση των γεγονότων, κατάφερε να φέρει τον εαυτό της στη χειρότερη δυνατή θέση: να συνασπίσει εναντίον της όλων των ειδών τα ετερόκλητα στοιχεία, με μόνο κοινό τη δυσαρέσκεια και την πολιτική απαξία απέναντι στην κυβέρνηση. Ο Ερντογάν κατάφερε μέσα σε μια νύχτα να γκρεμίσει την εικόνα του λαοφιλούς ηγέτη που, σαν άλλος εθνοπατέρας, μεριμνά για το καλό του λαού του. Θα συμφωνήσω με σχόλιο στο τουίτερ "Πρώτη φορά βλέπω τόσο κόσμο να κατεβαίνει από τα προάστια της Άγκυρας. Δε νομίζω ότι θα πέσει η κυβέρνηση, αλλά τίποτα δεν θα είναι πια το ίδιο για τον Ερντογάν".

6. Ενώ μέχρι χθες η κατάσταση θύμιζε έντονα Δεκέμβρη 2008, σήμερα το Ταξίμ φέρνει περισσότερο σε Αγανακτισμένους 2011. Ο εντυπωσιακά πολύς κόσμος που συγκεντρώθηκε για να παραστεί σε προγραμματισμένες ομιλίες και συναυλίες χωρίζεται σε μια αντίστοιχη "πάνω" και "κάτω" πλατεία. Η κάτω πλατεία (Ταξίμ), μέσα στο ετερόκλητο πλήθος, έχει πολλές τουρκικές σημαίες, κομματικά πανό, ακόμα και Γκρίζους Λύκους.  Η πάνω πλατεία, το πάρκο δηλαδή, μοιάζει να έχει επανέλθει στην προ της βίας κατάσταση, με στημένες σκηνές, κόσμο ξαπλωμένο, πολλούς να διαβάζουν. Δεν ξέρω αν και πόσο η εικόνα αυτή θα κρατήσει, δεν έχουν και νόημα οι προβλέψεις. Είναι πολύ νωρίς για να επιχειρήσουμε κάποια αποτίμηση, τα γεγονότα άλλωστε μόνο να τα καταγράψεις μπορείς εν τη γενέσει τους, η μόνη σώφρων ανάλυση μπορεί να γίνει αργότερα.

7. Μια τελευταία παρατήρηση μόνο. Μπορούμε να κάνουμε έναν συμβολικό παραλληλισμό: την ώρα που η Ναόμι Κλάιν εξηγούσε στο ελληνικό κοινό τη σχέση οικολογίας και καπιταλιστικής ανάπτυξης, ήρθε η πράξη να της δώσει το καλύτερο παράδειγμα. Ο συμβολισμός είναι ανατριχιαστικός, αν σκεφτεί κανείς ότι το πάρκο από μόνο του δεν έχει τεράστιο οικολογικό ή οικουμενικό ενδιαφέρον  (εδώ δεν έχει ανοίξει ρουθούνι για το 1.00.000 δέντρα που θα κοπούν για να χτιστεί η τρίτη γέφυρα του Βοσπόρου), η πολιτική όμως που εκφράζεται από τον αφανισμό του είναι παραπάνω από οικεία στον Δυτικό κόσμο. Η ανάπτυξη του μπετόν, το κέρδος που ορίζεται από τη φυσική καταστροφή, η ιεροποίηση του καταναλωτισμού με ανέγερση Mall σε ρόλο ιερών αγελάδων, ο οριστικός αφανισμός φυσικών πηγών ενέργειας. Όλη η ανάγνωση του σύγχρονου καπιταλισμού συμπυκνώνεται σχεδόν μαγικά στο πιο διάσημο πια πάρκο  της Κωνσταντινούπολης, έστω κι αν αυτό κινδυνεύει να αφανιστεί πρώτα από τα χημικά των πραιτωριανών και μετά απ'τις μπουλντόζες του βασιλιά τους.

Ο επιμένων ελληνικά

Είχα μια κουβέντα τις προάλλες περί ανέμων και υδάτων και αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, το χιλιοειπωμένο "προτιμάτε ελληνικά προϊόντα, στηρίξτε την ελληνική οικονομία". Είναι μια ατάκα τόσο κλισέ και τόσο διαδεδομένη σε όλο το πολιτικό φάσμα (από βαθιά δεξιόστροφη, ξενοφοβική μερίδα μέχρι τον αριστερό εθνικό προστατευτισμό) που την έχω κατατάξει στο απόλυτο τίποτα. Έχω πολλές ακόμα στη συλλογή μου, όπως "είμαι κατά της βίας", "οι καλοί πεθαίνουν νέοι", και άλλα αποικιακά εδώδιμα. Τα κλισέ έναν ρόλο έχουν στη ζωή μας: να ερμηνεύονται κάθε φορά με τον τρόπο που μας βολεύει και ν'αποκτούν το περιεχόμενο που τους δίνουμε. Πλην όμως, όταν κάθεται η μπίλια στην κυρίαρχη ερμηνεία, το πράγμα σπάνια επιδέχεται εναλλακτική προσέγγιση. Όταν δλδ κάποιος δηλώνει εναντίον της βίας, δεν το κάνει επειδή έχει αναλύσει όλες τις μορφές βίας που υπάρχουν (σωματική, κοινωνική, πολιτική, ψυχολογική, κρατική, επαναστατική κλπ) για να καταλήξει στη συλλήβδην απόρριψή τους αλά Μαχάτμα Γκάντι, αλλά συνήθως αναπαράγει την αντιδραστική θέση, βάσει της οποίας νομιμοποιεί εν τοις πράγμασι μία συγκεκριμένη μορφή βίας, φορέας της οποίας είναι συνήθως το κράτος και οι/τα συν αυτώ.

Με τον ίδιο τρόπο, το κλισέ "προτιμάτε ελληνικά προϊόντα" σπάνια αποτελεί προϊόν βαθέος πολιτικού στοχασμού περί οικονομικού προστατευτισμού σε εθνικό ή/και ευρωπαϊκό επίπεδο. Συνήθως προτρέπει στο άδειασμα του κοντινότερου σούπερ-μάρκετ με κριτήρια αποκλειστικά εθνικά. Ποια σοκολάτα παράγεται στην Ελλάδα; Αυτήν και παίρνουμε για να πιάσουμε υψηλό σκορ στο ελληνόμετρο. Αν κάνεις και καμιά ερώτηση παραπάνω στον υπερασπιστή της θέσης αυτής, σου πετάει και μια μεγαλοπρεπή "εθνική αλληλεγγύη" και σε κάνει αλοιφή.

Να τη δεχτώ την αλληλεγγύη, αφού είναι άλλωστε η έννοια που χρειαζόμαστε πιο πολύ απ'οποιαδήποτε άλλη την εποχή αυτή. Ποια αλληλεγγύη όμως, σε ποιους ακριβώς και με ποιους όρους; Αδειάζοντας τα ράφια του σούπερ-μάρκετ με γνώμονα το εθνικό (ουχί ακαθάριστο) προϊόν, σ'αυτόν που σίγουρα δείχνεις αλληλεγγύη είναι στο βιομήχανο που το εκμεταλλεύεται. Ο παραγωγός κι ο εργάτης που δουλεύουν για να το παράγουν συχνά υποαμείβονται και ζουν μονίμως με το σηκωμένο αντίχειρα του ιδιοκτήτη πάνω απ'το κεφάλι τους, με την απειλή ότι αν ζητήσουν πιο αξιοπρεπείς απολαυές ή συνθήκες εργασίας, θα πάει τα κουβαδάκια του σε άλλη παραλία (πρώτα Βουλγαρία, μετά Κίνα και τέλος υποσαχάρεια Αφρική, κατά σειρά εμφανίσεως). Η δική σου συμμετοχή σ'αυτό το παιχνίδι δε, σε τίποτα δεν βοηθάει τον εν λόγω βιομήχανο να δείξει μεγαλοψυχία επειδή αυξάνονται τα κέρδη του με τη δική σου ταπεινή συνεισφορά. Πόσες ελληνικές εταιρίες έχουμε δει να κατανέμουν τα κέρδη στη βασική πηγή της ύπαρξής τους, στον παραγωγό και στον εργάτη; Προσωπικά δεν είχα την τύχη να γνωρίσω εργάτες και παραγωγούς που πλούτισαν επειδή τ'αφεντικά τους έκαναν χρυσές δουλειές. Αντίθετα, έχω δει πολλά αφεντικά, παρά τις κάθε χρόνο αυξημένες πωλήσεις τους εδώ, να φεύγουν ούτως ή άλλως για παραδείσους μακρινούς (ή όχι και τόσο), γιατί δεν είναι ηλίθιοι να πληρώνουν εδώ αξιοπρεπείς μισθούς τη στιγμή που στη Βουλγαρία θα παράγουν με υποπολλαπλάσιο κόστος.

Δεύτερον, το κλισέ "προτιμάτε ελληνικά" γίνεται η κολυμβήθρα του Σιλωάμ για οποιοδήποτε παράπτωμα της εταιρίας ή του προϊόντος. Το ελληνόσημο δλδ είναι ικανό να αντικαταστήσει ελέγχους ποιότητας, τιμών, διανομής, ανταγωνισμού και άλλα πολλά ων ουκ έστιν αριθμός. Με ένα απλό παράδειγμα, δεν καταλαβαίνω γιατί πρέπει να προτιμώ την τάδε ελληνική βιομηχανία γάλακτος, όταν έχει βουίξει ο τόπος για τα μεταλλαγμένα που ταϊζει τα ζώα της. Θα μου πεις,η αντίστοιχη ιταλική δεν μπορεί να κάνει το ίδιο; Φυσικά και μπορεί, αλλά ας ορίσουμε το αγοραστικό μας κριτήριο με βάση την ποιότητα, τις τιμές, τις συνθήκες παραγωγής και τελευταία την προέλευση.

Και για να μην παρεξηγηθώ, δεν είμαι καθόλου εναντίον του Έλληνα παραγωγού, αγρότη, εργάτη κλπ. Υπέρ του είμαι, όπως και είμαι υπέρ όλων των άνωθι κατηγοριών πάσας εθνικότητας. Για να δείξω την αλληλεγγύη μου όμως, θα ψωνίσω από τον ίδιο αν μπορώ (βλ. επανάσταση της πατάτας στο Νευροκόπι), από το χωριό αν γίνεται (βλ. υγιείς συνεταιρισμούς), παρακάμπτοντας όχι μόνο τη μάστιγα των μεσαζόντων αλλά και τη μάστιγα των μεγάλων μονάδων παραγωγής που λειτουργούν με όρους ληστρικούς κι εκβιαστικούς, όχι επειδή είναι ελληνικές αλλά παρά το ότι είναι ελληνικές. Γιατί η μεγάλη παραγωγή δεν έχει πατρίδα και το αποδεικνύει περίτρανα σε καθημερινή βάση. Εμείς γιατί έχουμε κολλήσει;

Σκόρπιες σκέψεις της επόμενης μέρας

1. Πολλοί ήμασταν εκεί και ζήσαμε επι τόπου αξέχαστες στιγμές ψεκάσματος, κυνηγητού, οδομαχιών και κατόπιν διασυρμού, συκοφάντησης και λιβελογραφημάτων. Όταν λέω πολλοί, εννοώ αμέτρητοι. Τόσο κόσμο είχα να δω από τους Αγανακτισμένους του Μαΐου-Ιουνίου.

2. Μου έκαναν εντύπωση οι οικογένειες. 20χρονοι που μπορεί να κατέβαιναν γενικά σε πορείες (ή και όχι) με τους γονείς τους, προσπαθούσαν να πάρουν ανάσα από τους συνεχείς ψεκασμούς και ρωτούσαν ταυτόχρονα μέσα από την κάπνα και τον αχό «Πού είναι η μαμά;».

3. Δεν ήμασταν προετοιμασμένοι γι’αυτό. Πήγαμε σαν σε σχολική εκδρομή. Χωρίς μαντήλια, μααλόξ, μάσκες και όλο τον υπόλοιπο εξοπλισμό. «Μια συγκέντρωση θα είναι», σκεφτήκαμε. Κούνια που μας κούναγε...

4. Ακούγαμε για πολύ κόσμο ήδη πριν τις 5. Πλησιάσαμε στο Σύνταγμα γύρω στις 5.30 μαζί με άπειρο κόσμο που κατέβαινε ανοργάνωτα, χωρίς μπλοκ και πανό. Δεν καταφέραμε να φτάσουμε. Λίγο μετά την Ομήρου μύρισε δακρυγόνο παντού και το πλήθος προέβη σε τακτική υποχώρηση από το Σύνταγμα. Το ιδιο κι εμείς. Όταν ηρέμησαν λίγο τα πράγματα, κατεβήκαμε την Αμερικής προς Σταδίου για να μπούμε στην πλατεία από κάτω. Μέχρι τη γωνία φτάσαμε. Ο κόσμος φώναζε «μας ψεκάζουν» και υποχωρούσε.

5. Θαύμασα την αυτοσυγκράτηση και την ψυχραιμία ενός πλήθους που πνιγόταν, καιγόταν, ψεκαζόταν σαν κατσαρίδα, αλλά δεν ποδοπατήθηκε, δε λιποψύχησε και τελικά δεν υποχώρησε. Σχεδόν συγκινητικές οι φωνές που έρχονταν από παντού «Δε φεύγουμε, δε θα φύγει κανείς». Οι πιο οργανωμένοι ψέκαζαν με μααλόξ τους πιο ανοργάνωτους και όλοι δίναμε κουράγιο ο ένας στον άλλον.

6. Κατάφεραν να μας απωθήσουν ως τα Προπύλαια, τόσο καπνό δεν είχα ξαναδεί, όλη η Πανεπιστημίου πεδίο μάχης. Μείναμε για πολλή ώρα με πολύ κόσμο Σίνα και Ακαδημίας κοιτάζοντας τον πόλεμο που μαινόταν στην Πανεπιστημίου. Πέτρες και μολότοφ απ’τη μια, χημικά και γκλομπ από την άλλη.

7. Και τότε συνέβη το ανεπανάληπτο: ο κόσμος φώναζε στους αμυνόμενους, ενθάρρυνε τις μολότοφ, έπαιρνε πέτρες να τους βοηθήσει. Το μόνο σύνθημα που άκουγα όλες τις ώρες «Μπάτσοι, γουρούνια, δολοφόνοι». Ούτε για μνημόνια, ούτε για Παπαδήμους, ούτε για μεσομακροπρόθεσμα.

8. Στις πορείς με ενοχλούν βαθιά οι μαλάκες που πάνε για να σπάσουν και να αποπροσανατολίσουν τους πάντες από την ουσία για να ασχολούμαστε μετά μόνο με τα «επεισόδια». Χθες για πρώτη φορά στα χρονικά ένιωσα αλληλεγγύη με τους αμυνόμενους (τους «μπαχαλάκηδες» των καναλιών) και ευχόμουν να τα σπάσουν όλα, να μη μείνει τίποτα όρθιο, να πάρουν το αίμα όλων μας πίσω. Δεν έχω ξαναδεί τόση βία, τόση απρόκλητη επιθετικότητα, τόσο μένος για τόσες ώρες συνεχόμενες από τα ΜΑΤ.

9. Χθες κατάφεραν να μετατρέψουν χιλιάδες πασιφιστές σε μπατσοθήρες, σε ανθρώπους έτοιμους να τα σπάσουν όλα για να δείξουν για μια φορά πόσο τους πνίγει ο καπνός, τα χημικά και το δίκιο. Λες κι η πέτρα που θέλαμε όλοι να πετάξουμε θα μπορούσε να χτυπήσει την καρδιά της εικονικής πραγματικότητας και να αποδείξει πόσοι, πώς και γιατί ήμασταν εκεί. Από μια άποψη, το λες κι επιτυχία.

*Αφιερωμένο στη Μπουρμπουλήθρα που μου θύμισε από μακριά ότι η χθεσινή μέρα δεν είχε μόνο μαυρίλα.

Μιλιταρισμός ή δημοκρατία; Ιδού η απορία

Ηλίθιος ο τίλος ε; Δεν είμαι και τόσο σιγουρη...

Γεύμα με φίλους χθες βράδυ. Φάγαμε, ήπιαμε και την Άρτα φοβερίσαμε. Αναλύσαμε όμως και την επικαιρότητα. Από τις Βρυξέλλες οι καλεσμένοι, ανταλλάξαμε πληροφορίες για τα νέα μέτρα, την επικείμενη χρεωκοπία και το χοτ θέμα των τελευταίων ημερών, το Ισραήλ και την τρομοκρατία του. Γενικά είναι πολύ ευχάριστο να γνωρίζει ενημερωμένους και έξυπνους ανθρώπους, σε παρηγορεί για τους ζοφερούς καιρούς που ζούμε. Δεν είναι όμως όλες οι συζητήσεις το ίδιο ροζ .

Σε ευρύτερη κουβέντα για το Ισραήλ, έρχεται η κουβέντα στον στρατό και την θητεία. Και ακούω το χιλιοειπωμένο και με ολοένα αυξανόμενη δημοτικότητα επιχείρημα για τα καθ’ημάς: « Ή να κάνουν και οι γυναίκες φανταρικό όπως στο Ισραήλ ή κανένας. Αυτή είναι ισότητα». Σιγά τα ωά θα μου πείτε, το κάθε φασιστάκι τα ίδια λέει. Τι γίνεται όμως όταν αυτό το λέει άνθρωπος ευφυής, διαβασμένος και προοδευτικός;

Κατ’αρχάς να διευκρινίσω ότι αυτά τα ψευδοφεμινιστικά και τάχαμου μη σεξιστικά μάς οδηγούν σε επικίνδυνες συνεπαγωγές και ατραπούς. Κι αυτό γιατί εύκολα πέφτει κανείς στην παγίδα της ψευδοϊσότητας. Ισότητα παντού άρα γιατί όχι και στον στρατό. Μόνο που ο στρατός δεν είναι διεκδικούμενο δικαίωμα ή προνόμιο ή αξία για να ζητάμε την καθολική και αδιάκριτη εφαρμογή του σε όλη την κοινωνία. Δεν έχει σχέση με την εξίσωση των μισθών, ούτε με την έλλειψη διακρίσεων σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο. Η εξίσωση των δύο φύλων στο στρατό δεν οδηγεί σε μια δημοκρατικότερη, αλλά σε μια μιλιταριστική κοινωνία, την κοινωνία δλδ που προσπαθούμε να καταργήσουμε πρώτον και κύριον στο Ισραήλ.

Δεύτερον, η επικινδυνότητα της λογικής των ίσων αποστάσεων. Ή όλοι στο φανταρικό ή κανένας. Μα για ποιες ίσες αποστάσεις μιλάμε όταν τον στρατό τον θεωρούμε εξ ορισμού αρνητικό και προβληματικό φαινόμενο; Η αντιστοιχία που μου έρχεται είναι να καταργήσουμε τις διακρίσεις στα βασανιστήρια. Ή να βασανίζονται όλοι ή κανένας. Η ίση απόσταση όμως δεν υποκρύπτει αντικειμενικότητα, σαφή μιλιταριστική λογική υποκρύπτει. Του συμπαθέστατου, κατά τα λοιπά, συνομιλητή αδιάφορο του ήταν ποια από τις δυο λύσεις θα προκρινόταν, αυτή της στρατιωτικοποίησης μιας κοινωνίας ή αυτή του εκδημοκρατισμού της. Η λογική όμως αυτών των δύο επιλογών είναι τόσο διαμετρικά αντίθετη που αποτελεί εγγενή αντίφαση να τις προκρίνεις και τις δύο.

Και τελικά, αν τραβήξουμε αυτή την ψευδοϊσότητα στα άκρα της, οδηγούμαστε στο φαινόμενο της εξίσωσης με κάθε τίμημα. Εξίσωση είναι να παίρνουν όλοι τον ιδιο μισθό, είτε αυτός είναι χαμηλός είτε υψηλός. Δεν νοείται όμως αριστεροί και προοδευτικοί άνθρωποι να απαιτούν τη μισθολογική εξίσωση προς τα κάτω, επειδή κάποιοι πληρώνονται έτσι κι αλλιώς λιγότερο. Δεν νοείται να στρέφεται το ένα κοινωνικό κομμάτι εναντίον του άλλου επιστρατεύοντας την μικρονοϊκή και μίζερη λογική «αφού ψόφησε ο γάιδαρός μου, ελπίζω να ψοφήσει και του γείτονα». Πότε θα καταλάβουμε επιτέλους ότι ο πραγματικός εχθρός δεν είναι το κοινωνικό εκείνο μέρος που απολαμβάνει περισσότερα από μας, αλλά το σύστημα που μας απαγορεύει να απολαμβάνουμε κι εμείς το ίδιο; Όπως λοιπόν ο εχθρός των μισθωτών δεν είναι οι καλύτερα αμειβόμενοι μισθωτοί, αλλά τα υπερκέρδη που συμπιέζουν τις απολαυές των εργαζομένων, έτσι και ο εχθρός στον στρατό δεν είναι οι γυναίκες, αλλά η λογική του κρατικού μιλιταρισμού.

Και μην ξανακούσω χυδαιότητες του τύπου «εσύ γυναίκα είσαι, αυτήν τη θέση θα υποστήριζες» γιατί φίλτατε Βρυξελλιώτη, αν η κοσμοαντίληψη και η δράση του καθένα μας ερμηνεύεται αποκλειστικά από το ατομικό του συμφέρον, θύμησέ μου γιατί σε καίει τόσο πολύ η επερχόμενη πτώχευση της Ελλάδας, αφού σε τίποτα δεν θα επηρεάσει τη ζωή σου εκτός αυτής και πες μου επίσης γιατί σε καίνε τα δικαιώματα των Παλαιστινίων, αφού εσύ σε τίποτα δεν καταπιέζεσαι. Αν θέλουμε να μιλάμε με επιχειρήματα και όχι με κλισέ, δεν υπάρχει περιθώριο για ψευδοδιλήμματα ως προς τον στρατό. Είμαστε όλοι αντιμιλιταριστές και επιδιώκουμε την κατάργησή του είτε είμαστε άντρες είτε γυναίκες. Όσο και να ξενίζει ορισμένους, μας αφορά όλους το ίδιο.

1η Μαϊου και στη Βαστίλλη...

...άκρα του τάφου σιωπή. Γιατί η φετινή πρωτομαγιάτικη πορεία στο Παρίσι ξεκίνησε από την République και κατέληξε στην Όπερα. Αν κάτι χαρακτηρίζει τις πορείες εδώ είναι το χρώμα και η πολυμορφία. Και η φετινή πορεία είχε έντονα και τα δύο αυτά στοιχεία.

Τούρκοι και Κούρδοι αριστεροί όλων των αποχρώσεων και των συνδυασμών έπιασαν από νωρίς πρώτο τραπέζι πίστα, ανάρτησαν δηλαδή πανό στο άγαλμα της πλατείας. Δεν έλειπε και αντίστοιχα επαναστατική μουσική υπόκρουση (Cem Karaca έπιασε το εξασκημένο αυτί μου), παραδοσιακά τραγούδια και ακόμη παραδοσιακότερα κεμπάπ στο δρόμο που μας έσπαγαν τη μύτη.

Οι Τίγρεις των Ταμίλ έδωσαν κι αυτοί το παρών, με φωτογραφίες του δολοφονημένου ηγέτη τους και σημαίες. Στη φώτο χαρακτηριστική επαναστατική φυσιογνωμία Σριλανκέζας με τη σημαία της.

Εκπλητικό αισθητικά πανό με σύνθημα «Εδώ, εκεί, καταστολή αστυνομική και στρατιωτική. Η αλληλεγγύη και η οργή δεν γνωρίζουν σύνορα»

Οι Ροζ Πάνθηρες: Ομοφυλόφιλοι ακτιβιστές ενάντια στην ηθική τάξη, την πατριαρχία και τον ρατσισμό.

Όχι μωρά στο πάρκιγκ! Μπλουζάκι της ομώνυμης οργάνωσης, που πολεμάει ενάντια στη μείωση βρεφονηπιακών σταθμών και νηπιαγωγείων, καθώς και την κατάργηση 68.000 θέσεων εργασίας στον τομέα αυτό από το 2000.

Και οι πανταχού παρόντες αναρχικοί. Τα αυτοκόλλητά τους πάντως δεν κολλάνε σε τζην. Το αμερικάνικο ύφασμα δεν τα αντέχει. Τα παράτησα μετά από πολλή προσπάθεια.

«Η σύνταξη θα έπρεπε να είναι απελευθέρωση». Κομμουνιστικό Κόμμα Γαλλίας. Σύνθημα βοών εις ώτα μη ακουόντων. Σαρκό, ακούει;

Άποψη της πορείας. Τα γαλάζια παιδιά (μην τρομάζετε. Καμία σχέση με τα δικά μας!) είναι της Εθνικής Ένωσης Αυτόνομων Συνδικάτων και μπροστά τους το μπλοκ των ανέργων. Αλήθεια, στην Ελλάδα υπάρχει μπλοκ ανέργων ή τους κρύβουμε κάτω απ’το χαλάκι για να μην κακοκαρδίσουμε το ΔΝΤ;

Και η μοναδική ελληνική σημαία στην πορεία. Αν μου βρείτε σε ποιο μπλοκ ήταν θα σας παραδεχτώ. Ένα χιντ θα δώσω μόνο. Δεν υπήρχε ελληνικό μπλοκ στην πορεία, παρόλο που δεκάδες κατεβήκαμε διάσπαρτα. Λυπηρό και σημείο των καιρών ταυτόχρονα. Με μία εξαίρεση...

Δεν χρειάζεται να προσθέσω τίποτα σ’αυτήν τη φωτογραφία.

Παρόλο που εμείς δεν ενδιαφερθήκαμε για την εκπροσώπησή μας, υπήρξαν κάποιοι που φώναζαν με πάθος συνθήματα αλληλεγγύης υπέρ της χειμαζόμενης Ελλάδας. Και ήταν συγκινητική η προέλευσή τους. Οι «παράνομοι» μετανάστες στην Γαλλία έδειξαν μεγαλύτερο πάθος από όλους εμάς τους νόμιμους και τουλάχιστον από άποψη παραμονής, βολεμένους. Λυπάμαι που δεν έχω ηχητικά ντοκουμέντα.

Η συνήθης χαλάρωση υπό τους ήχους της τζαζ. Εκπλητικό τρίο που καταχειροκροτήθηκε από τους διερχόμενους.

Και ναι, υπάρχει και αυτή η Αμερική. Ευτυχώς.

Η συνήθης κατάληξη στην Όπερα όπου διελύθημεν ησύχως.

Οι γενικές εντυπώσεις: η πορεία ήταν μεγάλη, αλλά δεν είχε καμία σχέση με τα νούμερα προηγούμενων ετών. Κάτι ο βροχερός καιρός, κάτι οι εαρινές διακοπές, ο κόσμος υπολογίστηκε σε 40.000, το 1/3 δλδ της περσινής πορείας. Ούτε από παλμό έλεγε πολλά πράγματα. Περισσότερο μαζική εκδρομή εις τας εξοχάς θύμιζε παρά αντίσταση και και διεκδίκηση. Αυτό δε σημαίνει ότι ήταν άσχημα ή ότι είναι λίγος ο κόσμος. Απλώς είχα την εντύπωση ότι τα χαλαρά συνθήματα που ακούγονταν δεν τα πιστεύαμε ούτε εμείς. Και αν περίπου η ίδια εικόνα υπήρχε στην χθεσινή πορεία στην Ελλάδα, δεν ξέρω τι άλλο πρέπει να μας συμβεί για να ξυπνήσουμε και να βγούμε στους δρόμους όχι κάνοντας βόλτα, αλλά διεκδικώντας. Δίκιο έχουν οι Γαλάτες που φοβούνται ότι θα τους πέσει ο ουρανός στο κεφάλι. Αλλά δεν τους βλέπω και να κινητοποιούνται δυναμικά για να το αποτρέψουν.

Και για να μην κλείσω απαισιόδοξα, ενημερωτικό βιντεάκι για τις τράπεζες. Μήπως και ξαναβρούμε τον παλμό μας...